Sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống HIV/AIDS hướng đến chấm dứt dịch bệnh AIDS năm 2030

Toàn cảnh Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XIV ngày 23/10.

Người nhiễm HIV phải thông báo với người chuẩn bị kết hôn

Tiếp theo chương trình Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XIV, sáng 23/10, Quốc hội thảo luận xung quanh Tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống nhiễm virus gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người (HIV/AIDS). Quyền Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình về dự án này. Theo Tờ trình, một số quy định của luật hiện hành đã bộc lộ các tồn tại, bất cập. Như việc quy định đối tượng được thông báo, tiếp cận thông tin người nhiễm HIV còn thiếu và chưa đảm bảo tính thống nhất với các luật về khám, chữa bệnh, bảo hiểm y tế; chưa tạo hành lang pháp lý đầy đủ cho việc giám sát dịch HIV/AIDS và tiếp cận để hỗ trợ, điều trị sớm cho người nhiễm HIV.

Việc sửa đổi, bổ sung dự án Luật nhằm thể chế quan điểm, chủ trương Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới, trong đó có mục tiêu "cơ bản chấm dứt dịch bệnh AIDS" vào năm 2030 và giải pháp "tăng cường nguồn lực trong nước cho công tác phòng, chống HIV/AIDS…". Trên cơ sở các ý kiến góp ý của Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại phiên họp thứ 47 và phiên họp toàn thể lần thứ 18 của Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội thẩm tra chính thức dự án Luật, dự thảo Luật trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến gồm 3 điều, bổ sung vào 14 điều luật và bãi bỏ 2 điều của Luật Phòng, chống HIV/AIDS.

Dự án Luật sau khi tiếp thu, chỉnh lý, có một số nội dung lớn tiếp tục cần xin ý kiến của các đại biểu Quốc hội tại kỳ họp thứ 10 gồm: Về tăng cường tiếp cận thông tin người nhiễm HIV; can thiệp giảm tác hại trong dự phòng lây nhiễm HIV; kinh phí xét nghiệm HIV tự nguyện để dự phòng lây nhiễm HIV từ mẹ sang con; nguồn lực cho phòng, chống HIV/AIDS; quỹ hỗ trợ, điều trị, chăm sóc người nhiễm HIV… Dự thảo Luật đã sửa đổi, bổ sung Điều 4 về quyền và nghĩa vụ của người nhiễm HIV. Theo đó, người nhiễm HIV có các nghĩa vụ thông báo kết quả xét nghiệm HIV dương tính của mình cho vợ, chồng; người có quan hệ tình dục hoặc người chuẩn bị kết hôn với mình biết theo quy định của pháp luật. Dự thảo luật cũng bổ sung đối tượng được tiếp cận thông tin người nhiễm HIV để bảo đảm quyền lợi của người nhiễm HIV trong điều trị, thanh toán chi phí khám, chữa bệnh và tăng hiệu quả cho công tác giám sát, kiểm soát dịch HIV/AIDS.

Bà Nguyễn Thúy Anh, Chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội cho biết, để bảo đảm việc thực hiện quy định về quản lý nhà nước trong việc phòng, chống HIV/AIDS phù hợp với tình hình thực tế và lợi ích của người nhiễm HIV, dự thảo Luật bổ sung một số chủ thể được tiếp cận thông tin người nhiễm HIV. Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội thấy rằng, chính sách này có liên quan và ảnh hưởng đến quyền bảo mật thông tin của cá nhân người nhiễm HIV. Việc điều chỉnh chính sách này cần hài hòa giữa mục tiêu bảo đảm thực hiện chức năng quản lý nhà nước nhưng cũng cần bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của người bệnh, đặc biệt là quyền bảo mật thông tin của cá nhân và cần phù hợp với khuyến nghị của quốc tế.

Người nhiễm HIV qua quan hệ tình dục tăng từ 40% lên 70%

Quyền Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long.

Kết thúc phiên họp buổi sáng, Quyền Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long giải trình ý kiến của đại biểu Quốc hội nêu. Theo Quyền Bộ trưởng, Luật Phòng, chống HIV/AIDS ra đời năm 2006. Việt Nam là nước thứ hai trong khu vực Đông Nam Á ban hành Luật này và được đánh giá là một trong những Luật hết sức tiến bộ. Quy định của Luật hành lang pháp lý thuận lợi để triển khai Luật thành công và được cộng đồng quốc tế đánh giá cao.

Theo Quyền Bộ trưởng Bộ Y tế, trong lần sửa đổi Luật lần này, tập trung sửa đổi các vấn đề mang tính chuyên môn kỹ thuật và một số vấn đề làm tăng sự tiếp cận đối với hoạt động phòng, chống HIV/AIDS và phù hợp với sự tiến bộ của Khoa học kỹ thuật.

Trả lời những ý kiến thắc mắc của các đại biểu Quốc hội, Quyền Bộ trưởng Nguyễn Thanh Long cho biết: "Đối với vấn đề nghĩa vụ thông báo kết quả xét nghiệm HIV, chúng tôi xin trình tăng thêm nhóm phải buộc thông báo kết quả xét nghiệm HIV dương tính của mình cho vợ, chồng; người có quan hệ tình dục hoặc người chuẩn bị kết hôn với mình biết theo quy định của pháp luật. Qua những báo cáo của Bộ Y tế thì số người nhiễm HIV qua quan hệ tình dục tăng từ 40% năm 2011 lên 70% năm 2019, chính vì vậy quy định này phù hợp với công tác phòng, chống HIV trong tình hình mới".

Quyền Bộ trưởng Bộ Y tế cũng nói thêm, theo quy định Bộ luật Dân sự về việc người cố ý lây truyền HIV cho người khác, Luật Hôn nhân và Gia đình cũng quy định vấn đề này, chính vì vậy cơ quan soạn thảo xin tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội về vấn đề này. Về độ tuổi, xét nghiệm HIV, theo thống kê hiện nay do sự thay đổi của xã hội, việc quan hệ tình dục thay đổi đang xảy ra đối với trẻ vị thành niên tăng lên. Theo thống kê của Tổng cục Dân số, mỗi năm có 250.000 - 300.000 ca nạo phá thai, trong đó 60 - 70% là học sinh, sinh viên từ 15 - 19 tuổi. Tình hình hiện nay, theo Bộ Y tế, thống kê số nhiễm HIV trong nhóm từ 15 - 16 tuổi tăng gấp 3 lần so với trước đây.

Quyền Bộ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh: "Chính vì vậy, tham khảo kinh nghiệm của thế giới và Tổ chức Y tế thế giới, chúng tôi giảm độ tuổi xét nghiệm từ 16 xuống 15 tuổi thì đa phần các cháu trong độ tuổi này đều không báo cáo cha mẹ đi xét nghiệm. Trong khi, khi xét nghiệm dương tính, cơ quan y tế có trách nhiệm thông báo với người thân đối với trẻ từ 18 tuổi trở xuống".

 Lê Bảo

Sự cần thiết sửa đổi dự án Luật Phòng, chống nhiễm virus gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người (HIV/AIDS)