Tế bào ung thư 'thích' gì nhất? Cảnh báo 1 môi trường thuận lợi cho chúng phát triển

Loại củ 'siêu thực phẩm' bán rẻ ở chợ, người Việt nên ăn đúng cách để ngừa tế bào ung thư

GĐXH - Củ cà rốt được ví là 'siêu thực phẩm' giúp ngăn ngừa tế bào ung thư nhờ hàm lượng chất chống ô xy hóa beta-carotene...

Tế bào ung thư "thích" gì nhất?: Cảnh báo từ thực phẩm mốc

Nhiều người vẫn cho rằng thực phẩm chỉ bị mốc một phần thì có thể cắt bỏ chỗ hư và tiếp tục sử dụng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia y tế, đây là thói quen tiềm ẩn nguy cơ lớn đối với sức khỏe, đặc biệt liên quan đến sự khởi phát và phát triển của tế bào ung thư.

Thực phẩm mốc thường chứa độc tố nấm mốc, trong đó aflatoxin được đánh giá là một trong những chất gây ung thư nguy hiểm nhất. Aflatoxin có thể xuất hiện trong ngũ cốc, các loại hạt, ngô, trái cây khô khi bảo quản không đúng cách hoặc để quá lâu. Chất này có khả năng gây tổn thương ADN, đặc biệt tại tế bào gan, từ đó làm tăng nguy cơ hình thành tế bào ung thư gan.

Việc thường xuyên tiêu thụ thực phẩm mốc còn làm suy giảm hệ miễn dịch, khiến cơ thể khó loại bỏ các tế bào bất thường. Môi trường miễn dịch suy yếu được xem là điều kiện thuận lợi để tế bào ung thư tồn tại và phát triển. 

Nấm mốc làm tăng nguy cơ hình thành tế bào ung thư

Nấm mốc làm tăng nguy cơ hình thành tế bào ung thư có ở đâu?

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nhiều cơ quan nghiên cứu xác định các loài nấm mốc phát triển trên nhiều loại thực phẩm như ngũ cốc, trái cây khô, các loại hạt và gia vị là tác nhân gây ung thư nguy hiểm do chúng chứa các độc tố có thể làm đột biến gene.

Độc tố nấm mốc là những hợp chất độc hại được tạo ra tự nhiên từ một số loài nấm mốc. Nấm mốc có thể phát triển trước hoặc sau khi thu hoạch và trong quá trình bảo quản do điều kiện ẩm ướt, ấm nóng.

Hàng trăm loại độc tố nấm mốc khác nhau đã được xác định, nhưng các loại độc tố nấm mốc phổ biến nhất gây lo ngại cho sức khỏe con người và gia súc bao gồm aflatoxin, ochratoxin A, patulin, fumonisin, zearalenone và nivalenol/deoxynivalenol.

Các độc tố tăng nguy cơ phát triển tế bào ung thư trong thực phẩm

Aflatoxin

Aflatoxin là một trong những loại độc tố nấm độc nhất, được tạo ra từ một số loại nấm mốc (Aspergillus flavus và Aspergillus parasiticus) phát triển trong đất, cây cối mục nát, cỏ khô và ngũ cốc. Cây trồng thường xuyên bị nhiễm loại nấm này nhất là ngũ cốc (ngô, cao lương, lúa mì, gạo), hạt có dầu (đậu tương, đậu phộng, hạt hướng dương, bông), gia vị (ớt, tiêu đen, rau mùi, nghệ, gừng) và các loại hạt cây (hồ trăn, hạnh nhân, óc chó, dừa). 

Sữa của các loài động vật ăn phải thức ăn ô nhiễm cũng có thể nhiễm độc tố nấm mốc dạng aflatoxin M1. Ăn liều lượng lớn aflatoxin có thể dẫn đến ngộ độc cấp tính, gây tổn thương gan, đe dọa tính mạng. Aflatoxin cũng đã được chứng minh có thể gây độc cho gene, làm hỏng ADN, gây ung thư ở động vật và ung thư gan ở người. 

Ochratoxin A

Đây là một loại độc tố nấm mốc gây ô nhiễm thực phẩm phổ biến, được tạo ra từ một số loài Aspergillus và Penicillium. Nhiễm nấm mốc từ hàng hóa thực phẩm, chẳng hạn như ngũ cốc và các sản phẩm từ ngũ cốc, hạt cà phê, quả nho khô, rượu vang và nước ép nho, gia vị và cam thảo là nguồn gây độc Ochratoxin A. 

Ochratoxin A độc hại đối với con người do có khả năng gây tổn thương thận, ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi và hệ thống miễn dịch. Chất độc Ochratoxin A cũng đã được chứng minh gây ung thư thận ở động vật.

Patulin

Patulin là một loại độc tố nấm mốc được tạo ra bởi nhiều loại nấm mốc, đặc biệt là Aspergillus, Penicillium và Byssochlamys. Patulin thường được tìm thấy trong táo và các sản phẩm táo thối rữa, trong các loại trái cây, ngũ cốc và các loại thực phẩm bị mốc khác. Nguồn patulin chính trong chế độ ăn uống của con người là táo và nước ép táo bị nhiễm nấm mốc. 

Các triệu chứng cấp tính ở động vật bao gồm tổn thương gan, lách, thận và độc tính đối với hệ thống miễn dịch. Ở người gây buồn nôn, nôn, rối loạn tiêu hóa đã được báo cáo. Patulin tuy chưa được chứng minh gây ung thư ở người nhưng đã được xác định là một chất gây độc cho gene.

Nấm Fusarium

Nấm Fusarium phổ biến trong đất và có thể tạo ra một loạt các độc tố khác nhau như trichothecenes (deoxynivalenol – DON, nivalenol – NIV, T-2, HT-2), zearalenone (ZEN) và fumonisin. Sự hình thành các loại nấm mốc xảy ra trên nhiều loại cây ngũ cốc và độc tố DON, ZEN thường liên quan đến lúa mì, độc tố T-2, HT-2 với yến mạch và fumonisin với ngô. 

Trichothecenes có thể gây độc cho người, gây kích ứng nhanh chóng cho da hoặc niêm mạc ruột và dẫn đến tiêu chảy. Các tác động mãn tính được báo cáo ở động vật bao gồm ức chế hệ thống miễn dịch. ZEN đã được chứng minh có thể gây nhiễm độc estrogen dẫn đến vô sinh khi ăn với liều lượng lớn, đặc biệt là ở lợn. Fumonisin có liên quan đến ung thư thực quản ở người và độc tính với gan và thận ở động vật.

Cách phòng ngừa ngộ độc thực phẩm do nấm mốc

Khi hình dạng, màu sắc, mùi vị của thực phẩm bị biến dạng (so với đặc trưng của thực phẩm), hoặc nghi ngờ thực phẩm không đảm bảo an toàn thì dù có phải tiêu hủy nó đi vẫn hơn khắc phục hậu quả do chính nó gây nên. 

Để ngăn ngừa tình trạng ngộ độc do ăn phải độc tố của vi nấm, cần áp dụng các biện pháp đề phòng như:

- Không mua và sử dụng các loại lương thực, thực phẩm đã bị mốc như lạc, đậu nành, gạo, ngô, bánh ngọt, mứt...

- Không được đãi, rửa các lương thực, thực phẩm đã bị mốc để sử dụng trở lại vì độc tố vẫn còn lại bên trong thực phẩm.

- Khi sử dụng thực phẩm có biểu hiện của nhiễm độc, ngộ độc thức ăn hoặc nghi ngờ bị ngộ độc phải ngừng ngay việc sử dụng thức ăn đó và giữ toàn bộ thức ăn thừa, chất nôn, phân, nước tiểu…để gửi đi xét nghiệm, báo ngay cho cơ quan y tế gần nhất để điều tra xác minh và kịp thời tổ chức cấp cứu người ngộ độc.

Tế bào ung thư khởi phát trong cơ thể như thế nào? Hiểu đúng để phòng bệnh đúng cách

GĐXH - Hiểu rõ cơ chế khởi phát của tế bào ung thư giúp mỗi người chủ động điều chỉnh dinh dưỡng, lối sống để giảm nguy cơ bệnh tật.