Thi tốt nghiệp THPT 2012: Ước gì kỳ thi diễn ra nghiêm túc?

Hà Nội “ thật” như Lào Cai

Chưa năm nào tỉ lệ đỗ tốt nghiệp THPT lại có nhiều trường đạt con số xấp xỉ 100% như năm nay. Chẳng hạn, tỉnh Thanh Hóa với 110 đơn vị đỗ 100% (trong đó 83 trường THPT và 27 Trung tâm Giáo dục thường xuyên); Trường THPT Đinh Tiên Hoàng (Quảng Ngãi) - vốn nổi tiếng từ năm 2007 bởi tỉ lệ đỗ tốt nghiệp chỉ 0% - năm nay đột ngột vọt lên với tỉ lệ đỗ tốt nghiệp 100% ; Trường THPT Ka Lăng - năm ngoái có tỉ lệ đỗ chưa đến 40% - năm nay là 1 trong số 8 trường của tỉnh Lai Châu đạt tỉ lệ đỗ 100%.

Tuy nhiên, lần đầu tiên trong lịch sử thi tốt nghiệp THPT, năm nay cả Hà Nội và TP Hồ Chí Minh rơi vào nhóm địa phương có tỉ lệ đỗ tốt nghiệp thấp hơn bình quân của cả nước. Hai tỉnh này đứng chung danh sách với các tỉnh Lào Cai, Hà Giang, Nghệ An... vì tỉ lệ đỗ của Hà Nội chỉ đạt 98,24% và TP Hồ Chí Minh là 98,18%. Một loạt địa phương khác có tỉ lệ đỗ trên 99% đều không phải là những nơi nổi trội về mặt bằng điều kiện giáo dục như Hoà Bình (99,87%), Thái Nguyên (99,62%), Bình Định (99,6%)...

Về chuyện này, ông Nguyễn Việt Bắc - nguyên Phó hiệu trưởng ĐH Sài Gòn cho biết, trong tuyển sinh, tăng kết quả vài phần trăm mỗi năm không phải chuyện dễ. Với tư cách là người 3 lần làm trưởng đoàn thanh tra ủy quyền của Bộ GD&ĐT tại các kỳ thi tốt nghiệp THPT khi thực hiện “hai không”, ông Bắc cho rằng: “Những tưởng sau này, các trường cứ thế mà phát huy nhưng không ngờ ở một số trường, tình trạng quay cóp lại diễn ra như trước đây khiến dư luận lo ngại: Phải chi tất cả những con số về tỉ lệ đỗ trên đây hoàn toàn là con số thật. Vì thế không thể nói kỳ thi đã diễn ra nghiêm túc sau nhiều vụ lùm xùm đã bị phanh phui”.

 

Sau bài thi môn Hóa tại Trung tâm Giáo dục thường xuyên quận Cầu Giấy, Hà Nội.  Ảnh : L.Mỹ

 

Có nên bỏ kỳ thi  tốt nghiệp?

Về việc có nên bỏ kỳ thi tốt nghiệp hay không, phát biểu trên vnexpess.net, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Vinh Hiển cho rằng, chúng ta đã bỏ kỳ thi tốt nghiệp tiểu học và THCS, tuy nhiên cho đến hiện tại vẫn chưa bù được khoảng trống này. Bỏ kỳ thi cuối cấp thì lẽ ra phải tăng cường và đổi mới việc đánh giá chất lượng học sinh trong suốt quá trình dạy học kết hợp với đánh giá ở cuối kỳ, cuối năm nhưng việc này làm chưa tốt. Đối với học sinh lớp 12, nếu không thi mà chỉ xét để công nhận tốt nghiệp, tỷ lệ tốt nghiệp có thể vẫn thế, nhưng chất lượng giáo dục chắc chắn sẽ đi xuống vì tâm lý của học sinh chúng ta là không thi thì không học.

Theo phân tích của ông Nguyễn Việt Bắc, năm 2007, năm đầu tiên thực hiện "hai không", tỉ lệ đỗ tốt nghiệp của Trường THPT dân lập Đồi Ngô là 6,29% - là một trong những trường có tỉ lệ đỗ thấp nhất tỉnh Bắc Giang. Năm 2011 - sau 5 năm thực hiện cuộc vận động "hai không" -  tỉ lệ đỗ tốt nghiệp của trường đã lên đến 97,77%, nhưng vẫn là một trong những trường có tỉ lệ đỗ tốt nghiệp thấp nhất tỉnh này. Và năm nay, nếu không phanh phui ra sự việc quay cóp, biết đâu trường Đồi Ngô cũng có tỉ lệ đỗ tốt nghiệp 100% ? Không thể quy kết cho địa phương nào không nghiêm túc khi chưa có bằng chứng và thật đau đớn nếu không phát hiện ra sự việc ở Đồi Ngô. Nhưng chính nhờ sự việc trên mà dư luận không khỏi đặt câu hỏi: Liệu có còn những “Đồi Ngô” khác hay không? “Phẩm chất cao nhất và giá trị cuối cùng là sự trung thực. Nếu điều đó không còn nữa thì lòng tin thực sự sụp đổ và không thể tha thứ”, ông Bắc nói.

Ông Hoài Chương, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TP Hồ Chí Minh nhận định, với thực trạng thi cử như hiện nay, dễ nảy sinh tiêu cực. Đã từ lâu, lãnh đạo Sở GD&ĐT TP Hồ Chí Minh kiến nghị Bộ GD&ĐT nên giao quyền tự chủ cho các tỉnh, thành. Tùy theo yêu cầu đánh giá của các tỉnh, thành để có cách làm phù hợp, không nên tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT cấp quốc gia như hiện nay bởi rất tốn kém. Tuy nhiên, đối lập với quan điểm này, GS.VS Phạm Minh Hạc, nguyên Bộ trưởng Bộ GD&ĐT cho rằng, đổi mới thi cử là công việc khoa học, không thể theo ý kiến phụ huynh học sinh hoặc nhà giáo nọ, nhà giáo kia. Chúng ta nên có đề án khoa học nghiên cứu cụ thể xem các nước đã làm như thế nào, Việt Nam nên làm ra sao. Từ đó, đưa vào triển khai thí điểm để thấy cái hay cái dở rồi mới áp dụng đại trà.

Theo một số chuyên gia giáo dục, từ trước đến nay, kỳ thi tốt nghiệp THPT vẫn được coi là "thước đo chung" cho một nền giáo dục. Tuy nhiên hiện nay, bệnh thành tích đã quay trở lại. Một số địa phương rất “cố gắng” có được tỷ lệ tốt nghiệp cao để không thua kém nơi khác. Thêm vào đó, họ cũng đã “nhờn” bởi sự thiếu quyết liệt của Bộ GD&ĐT trong việc xử lý những tiêu cực ở các kỳ thi trước. Bởi vậy, Bộ cần có những nghiên cứu thấu đáo để đưa ra phương án hợp lý nhất cho kỳ thi cấp quốc gia này.

Lương Mỹ