Trấn Thành: Nói tôi luyên thuyên là không hiểu hài miền Nam!

Mình phải diễn khác nhau, mặc dù cùng với nội dung đó, cảm xúc đó nhưng mình phải có những cử chỉ, điệu bộ, những câu nói khác nữa để làm mới chính vai diễn, tác phẩm của mình.

Các diễn viên hài miền Bắc vào TPHCM diễn, khán giả miền Nam vẫn nghe được. Lẽ dĩ nhiên là có hơi khó một chút nhưng không có nghĩa là hoàn toàn không nghe được.

 Như vậy theo anh, ngôn ngữ không phải là rào cản cho sự xuất hiện của diễn viên miền Bắc trên sân khấu miền Nam và ngược lại?

- Đúng rồi. Ngay tại sân khấu của chị Hồng Vân một thời gian cũng đã có chương trình kịch Bắc tại Sài Gòn. Nếu như tiếng Bắc khó nghe, hài Bắc khó chấp nhận như thế tại sao người Sài Gòn vẫn đi xem.

Rõ ràng ngôn ngữ không phải là rào cản. Tại sao vẫn có diễn viên hài miền Nam ra Bắc diễn lại rất hút khán giả. Ai nói nghe không được, cười không được là do họ không muốn nghe, họ không muốn tập trung nghe.

Nếu đổ lỗi cho vấn đề ngôn ngữ thì tại sao người xem hài Nam - Bắc người miền Trung vẫn cười. Hãy thử hỏi người ở chính giữa ấy đi.

Vậy theo anh, hài miền Nam và hài miền Bắc, cái nào hay hơn?

- Trả lời câu hỏi hài miền Nam hay hơn hay hài miền Bắc hay hơn thì rất khó. Với mỗi một cá nhân đã có cảm nhận khác nhau. Chưa chắc những người con miền Bắc đã hoàn toàn thích hài miền Bắc và có những người con của miền Nam vẫn thích hài miền Bắc.

Đâu đó vẫn bắt gặp người Sài Gòn ra Bắc xem kịch và những người Hà Nội vẫn vui vẻ, sung sướng trong một sân khấu miền Nam. Đó là cảm nhận của mỗi người, không có cái nào hay hơn cái nào cả.  Tôi xem hài miền Nam tôi vẫn cười giòn giã mà xem hài miền Bắc thì cũng thấy vô cùng thú vị. Quan trọng là mình phải xem với tinh thần tôn trọng và học hỏi.

Nhân đây, tôi cũng muốn nói rằng, nếu có nghệ sĩ nào nói rằng hài miền Nam chỉ là tấu hài. Nếu dùng từ đó thì nó hơi không đúng, thậm chí đó là một câu nói nhạy cảm. Nếu đọc bài báo đó, đa số nghệ sĩ miền Nam sẽ rất khó chịu. Nếu dùng từ hài miền Nam chỉ là tấu hài thôi thì phải hiểu rõ tấu hài là gì.

Tấu hài là chỉ có hai người nói, hoặc một người đứng nói. Không cần câu chuyện, không cần cốt chuyện, không cần nội dung, chỉ cần nói những lời thú vị khiến khán giả cười. Còn khi diễn một vở kịch, có nội dung, có tình huống mà chỉ có hai người tung hứng thì nó vẫn là kịch, tiểu phẩm kịch, chứ không phải là tấu hài.

Có nghĩa là anh cho rằng, tấu hài ở vị trí thấp hơn so với hài kịch?

- Tôi không nói thế. Đừng có ai nghĩ tấu hài là rẻ tiền. Bạn hãy thử tưởng bạn có 15 phút để chọc cười khán giả, bạn làm điều gì? Đó là cả một sự thông minh, cả một đầu óc để bạn nghĩ ra những điều thú vị khiến khán giả cười.

Những điều đó thậm chí không cần mang một thông điệp gì cả, chỉ để người ta thư giãn, miễn nó không thô tục, nó không phi văn hóa, nó không vi phạm thuần phong mỹ tục thì những nụ cười ấy vẫn có giá trị chứ? Nó có giá trị về mặt làm người ta sảng khoái, bớt căng thẳng trong giờ làm việc. Đó là một thang thuốc cho nhiều người bệnh.

Hiện nay có rất nhiều khán giả vẫn trung thành với sân khấu tấu hài. Người ta vào sân khấu để được cười trước đã rồi nếu cái thông điệp nó hay, tự động người ta sẽ lắng lại chứ người không đến để được người nghệ sĩ dạy khôn.

Có ý kiến cho rằng, hài miền Nam là nhảm nhí vì nó chẳng có nội dung gì cả?

- Đối với tôi, yếu tố đầu tiên của vở hài kịch là phải gây ra được tiếng cười. Nếu bạn không tạo được tiếng cười trong 50% thời lượng vở kịch coi như bạn đã thất bại rồi. Nếu chúng ta muốn tập trung vào nội dung, vào việc chuyển tải thông điệp, muốn nói cái điều gì đó sâu xa thì hãy làm một vở chính kịch rõ ràng đi.

Còn hài kịch thì mục đích chính là đem lại cho khán giả sự thư giãn. Ngay cả cái tên chương trình là Thư giãn cuối tuần nó cũng đã nói lên tiêu chí đó rồi. Sau cái thư giãn đó, vở hài kịch có thông điệp, có nội dung thì càng tốt, người xem sẽ nhớ mãi.

Đương nhiên nói như thế không có nghĩa là chúng ta chỉ quan tâm tới việc tạo ra tiếng cười mà không quan tâm tới nội dung nhưng nội dung chỉ chiếm tới 30 - 40% thành công của vở hài kịch, phần còn lại là tiếng cười. Chúng ta không tạo ra được sự hứng thú, không tạo ra được tiếng cười mà chỉ tập trung vào việc tạo ra sự sâu sắc thì chúng ta diễn kịch cho rồi.

Thị trường nó có sự phân chia cả rồi. Nếu ai muốn tìm những vở kịch có nội dung sâu sắc, có thông điệp thì họ sẽ tìm đến chính kịch. Nhưng ai chỉ muốn có được một tiếng cười sảng khoái thì người ta tìm đến với hài kịch. Ai muốn xem thể loại nào thì chọn.

Thị trường mà, không thể vì bán chai nước mát mà bạn nói nước mát là bổ, nước ngọt là độc. Có người thích uống nước ngọt, có người thích uống nước mát. Nếu cái gì không phù hợp thì nó đã bị đào thải rồi. Còn giờ đây, nó vẫn còn tức là nó vẫn có hiệu quả. Chúng ta không nên phiến diện nói hài miền Nam chỉ là tấu hài.

Vậy theo anh, đâu là sự khác biệt cơ bản giữa hài miền Nam và hài miền Bắc?

- Hài miền Bắc dùng ngôn ngữ nhiều và có nhiều sự liên tưởng. Khi khán giả xem họ phải suy nghĩ và liên tưởng từ cái này sang cái khác.

Còn người miền Nam thì theo tình huống và được nói thẳng toẹt ra. Tuy nhiên, đừng nghĩ họ nói trắng ra thì không thâm thúy. Họ nói trắng ra nhưng nó có sự bất ngờ, xung đột và kèm theo sự thông minh. Nếu không thông minh, không làm cho khán giả bất ngờ thì sự nói thẳng đó là vô nghĩa. Đừng có nghĩ hài hay là cứ phải ngồi một lúc, nghĩ rồi mới cười được.

Nghệ thuật nó có nhiều cách thể hiện, nó có nhiều đường dẫn giống như chúng ta đi bộ, đi xe đi tàu, đi cái gì cũng được miễn là tới được địa điểm mà chúng ta muốn đến. Với tôi, diễn hài như nào cũng được miễn là có được tiếng cười của khán giả mà không vi phạm đạo đức, không vi phạm thuần phong mỹ tục.

 Liệu có khi nào hài hai miền Nam Bắc hòa hợp được với nhau không?

- Một nghệ sĩ nào khéo léo thì sẽ dung hòa được, lấy sự sâu sắc những nội dung thâm thúy của hài miền Bắc cộng với sự nhanh nhẹn, thông minh, năng động của hài miền Nam thành một thể loại kịch vừa đáp ứng được thẩm mỹ và đáp ứng được mặt giải trí thì đó đúng nghĩa là hài kịch.

Con đường đi tới những vở hài kịch "hoàn hảo" như thế, theo anh có còn xa?

- Hoàn toàn không xa. Hiện nay nó đã tồn tại. Chẳng hạn như Xuân Hinh, anh ấy có thể đi khắp Việt Nam và chọc cười tất cả mọi người. Nghệ sĩ Xuân Hinh đâu có diễn chầm chậm, anh diễn rất nhanh, giống hài miền Nam và khán giả rất thú vị. Rồi còn có Thành Lộc, Hồng Vân, Hoài Linh đấy thôi.