Vẫn định kiến thiên lệch con trai

Khát vọng “có con trai” dẫn đến MCBGTKS xảy ra ở nhiều địa phương. Ảnh: T.Tiến.

Ở bất cứ miền quê nào cũng có thể nhìn thấy và nghe thấy khát vọng “có con trai” của nhiều người dân. Khao khát ấy được thể hiện bằng lời, bằng sự “ăn thua” trong nỗ lực không “thua chị kém em” đẻ khi nào có con trai thì thôi hoặc tìm mọi cách để sinh cho được cậu “quý tử”.

Những khát vọng và hành động đạt được nguyện vọng đó đã khiến sự mất cân bằng TSGTKS lan rộng tới 54/63 tỉnh, thành phố. Điều đáng ngạc nhiên và đáng suy nghĩ là càng ở vùng kinh tế phát triển, ở những gia đình càng khá giả và càng trình độ học vấn cao thì sự mất cân bằng của TSGTKS càng cao. Tỉ số này cao ở những tỉnh xung quanh Hà Nội, TP HCM, Đà Nẵng, trong đó cao nhất là các tỉnh thuộc khu vực Đồng bằng sông Hồng như: Hưng Yên, Hải Dương, Bắc Ninh, Bắc Giang, Nam Định… Đây là những địa phương thuộc vùng kinh tế năng động và người dân có điều kiện tiếp cận khá dễ dàng dịch vụ chọn lọc trước sinh.

Để thấy được hệ lụy của việc mất cân bằng TSGTKS có thể nhìn thấy từ thực trạng các nước có TSGTKS tăng cao ở khu vực châu Á được nói đến từ những năm 1980 đến nay như: Hàn Quốc, Trung Quốc, Ấn Độ. Dù có nhiều biện pháp rất quyết liệt song TSGTKS ở Trung Quốc, Ấn Độ vẫn đang ở mức cao.

Hiện nay, đã ngày càng có nhiều nước đang chứng kiến tình trạng này như: Armenia, Azerbaijan, Georgia, Albania, Nepal,… Các tỷ số cao tới mức 115-120/100 đã được ghi nhận tại Trung Quốc (118,1 vào năm 2009), Ấn Độ (110,6 vào năm 2006 - 2008), Armenia (115,8 vào năm 2008) và Azerbaijan (117,6 vào năm 2009). Ở Việt Nam, tỷ số này là 111,2/100 vào năm 2010. Theo kịch bản dân số khả quan nhất, nếu TSGTKS trở về mức bình thường trong vòng 10 năm tới thì nam giới của Trung Quốc và Ấn Độ cũng vẫn phải đối mặt với “sức ép kết hôn” một cách nghiêm trọng trong vài thập kỷ.

Việt Nam là quốc gia diễn ra sự mất cân bằng TSGTKS khá muộn so với các nước nhưng tốc độ của nó lại gia tăng nhanh chóng và diễn biến phức tạp. Giáo sư Nguyễn Đình Cử - nguyên Viện trưởng Viện Dân số và Các vấn đề xã hội, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân cho biết: Trung Quốc, Hàn Quốc, Đài Loan đã phải nhập khẩu “cô dâu”. Và phần lớn trong số 294.280 phụ nữ Việt Nam kết hôn với người nước ngoài (từ năm 1998 đến 31/12/2010) đã trở thành cô dâu ở các nước và vùng lãnh thổ nói trên. Đây cũng là điều cảnh báo cho Việt Nam trong tương lai. “Theo dự báo lạc quan nhất thì cũng có tới hàng triệu đàn ông Việt Nam sẽ phải chịu đựng cuộc sống độc thân, đơn côi suốt đời. Hậu quả về kinh tế, sức khỏe, tinh thần, an ninh và an sinh xã hội,… chắc chắn sẽ nặng nề” – GS Nguyễn Đình Cử nhấn mạnh.

Tăng việc chấp nhận giá trị của con gái

Trước thực trạng này, ngay từ đầu năm 2012, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Thiện Nhân đã chỉ đạo, giao cho Bộ Y tế “có chương trình làm việc cụ thể với Tỉnh ủy, UBND 10 tỉnh, thành phố có TSGTKS cao nhất”. Bộ Y tế đã tổ chức 3 đoàn công tác kiểm tra tại các địa phương này. Kết quả ban đầu cho thấy, TSGTKS có xu hướng tăng ở 6/10 tỉnh.

Mặc dù đã có những can thiệp nhằm giảm thiểu TSGTKS nhưng phân tích số liệu thống kê chuyên ngành DS-KHHGĐ tính đến hết tháng 8/2012, TSGTKS đã ở mức 112,67. Chính phủ rất quan tâm đến vấn đề này và vào ngày 3/11/2012 này, lần đầu tiên Hội thảo Quốc gia về MCBGTKS sẽ diễn ra trên quy mô toàn quốc với sự tham dự của các bộ, ban, ngành liên quan, lãnh đạo UBND, Sở Y tế và Chi cục DS-KHHGĐ 63 tỉnh, thành phố.

TS Dương Quốc Trọng - Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ cho rằng “50 năm qua chúng ta mới vận động được người dân chấp nhận có 2 con. Vì vậy, để  người dân coi con trai cũng như con gái là một việc làm không thể một sớm, một chiều”. Để giải quyết được tình trạng này, theo PGS.TS Nguyễn Viết Tiến, Thứ trưởng Bộ Y tế cần có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. “Chúng ta xác định rõ công tác tuyên truyền tới mọi người dân, đặc biệt là tuyên truyền tới những người cao tuổi không gây sức ép với con cháu phải sinh bằng được con trai. Truyền thông phải “đột phá” mạnh vào tư tưởng mới chuyển đổi được hành vi” – PGS.TS Nguyễn Viết Tiến nói.

Hà Thư