Vườn đào Thất Thốn giá bạc tỷ và kỳ công “ép” cây quý nở hoa đúng dịp Tết Ất Mùi

Ngày Tết săn đào “quý tộc”

Không chỉ dân sành chơi đào ở Hà Nội, những người thích chơi đào và săn lùng các loại đào độc, lạ và đẹp khắp cả nước đều bầu chọn và xếp đào Thất Thốn vào dạng “đặc sản”. Trải qua nhiều biến thiên, năm tháng, giống đào này ngày càng trở nên nổi tiếng, cả về độ độc lẫn sự đắt đỏ. Nét khác biệt tạo nên đẳng cấp và thương hiệu cho đào Thất Thốn so với các loại đào khác, chính là ở vẻ rắn rỏi của cây, của lá và sắc hoa đỏ thắm rất đặc trưng của những cánh hoa.

Bởi sự thu hút ấy nên từ hơn một tháng trước Tết nguyên đán, vườn đào Thất Thốn hiếm hoi còn sót lại của nghệ nhân nổi tiếng Lê Hàm (phường Nhật Tân, Q. Tây Hồ) đã nhộn nhịp khách đến thăm quan và tìm hiểu giá cả. Có mặt chứng kiến cảnh tượng mỗi năm chỉ xuất hiện một lần, tôi thực sự ngạc nhiên. Không có nhiều kiến thức, những cành đào Thất Thốn trong mắt tôi chẳng khác nào những cành củi khô cong queo thiếu sức sống. Ấy vậy mà, với những người chơi đào và sành đào thì nó lại rất có giá trị, đặc biệt có những cây độc, dáng đẹp ra hoa đúng với tiêu chuẩn 7 hoa, 3 chồi thì giá của nó là vô kể.

Đào Thất Thốn hứa hẹn một năm bội thu cho người trồng đào ở Nhật Tân.

Chia sẻ về vẻ đẹp và giá trị của đào Thất Thốn, ông Lê Hàm tự hào: “Giống đào xù xì, rêu mốc này có sức hút kỳ lạ, mỗi thốn cành cây (tức là độ dài bằng đốt ngón tay) có thể trổ tới 7 bông hoa, nên gọi là Thất Thốn. Đào Thất Thốn thường ra rất ít hoa. Thông thường, mỗi cành chỉ có 7 hoa, 3 chồi. Mà thực tế, những cây như thế này thường rất hiếm. Mấy năm trở lại đây, loại đào này được những người có tiền tìm mua, hoặc thuê lại rất nhiều. Nó không chỉ thể hiện cho độ chịu chơi mà còn thể hiện sự sành sỏi, một cái “gu” thưởng thức riêng. Vì loại đào này rất hiếm, nên giá của nó cũng rất đắt đỏ”.

Cầm bình xịt nước tưới lên cây đào, ông Tân cho biết thêm: “Bông đào Thất Thốn to, cánh dày. Hoa nở bền đến non nửa tháng. Sắc đào thắm như màu đỏ tươi trông rất bắt mắt. Chỉ một bông nở đã làm ấm không gian. Ðào Thất Thốn đẹp từ lúc đơm nụ, đến khi hàm tiếu, và cả độ mãn khai. Cây đào là những sự tương phản đến ngỡ ngàng giữa màu đen của thân cây với màu đỏ của hoa, giữa sự cằn cỗi của gốc và mầu xanh biếc của chồi non. Đặc biệt, đào Thất Thốn trổ hoa từ gốc nên nó càng trở nên quyến rũ. Ðào thất thốn còn mang cái thế của một đời người qua nhiều phong ba, bão táp, vẫn để lại cái tinh túy cho đời. Vì thế, chăm sóc đào phải mất rất nhiều công sức, mà phải thật đam mê nó thì mới trụ được”, ông Tân say mê khi nói về sự tinh túy của đào Thất Thốn.

Kỳ công chăm sóc, nên nếu đào Thất Thốn nở đúng dịp Tết thì coi như người dân năm đó được mùa. Một cây đào Thốn chỉ cần cho ra khoảng 4 – 5 bông hoa đã có giá lên đến cả chục triệu đồng. Đào Thất Thốn không chỉ khó chăm sóc mà còn kén cả người chơi. Vì thế, người chơi đào đặc biệt phải có kiến thức uyên thâm. Tất nhiên, ngoài việc có kiến thức thì người chơi loại đào này cũng cần phải có nguồn kinh tế dư giả, bởi chăm sóc và sưu tầm loài hoa được duyệt vào dòng hoa “quý tộc” này không hề đơn giản. Vì tốn công sức và tiền bạc, nên đã có một thời gian dài ở làng Nhật Tân, hầu như chẳng có ai nghĩ đến loại đào này cả. Thời điểm ấy, cây đào Thất Thốn gần như “tuyệt chủng”. Nhưng trước vẻ đẹp làm mê hoặc lòng người của đào Thất Thốn, cho nên hiện nay, nhiều người đã không tiếc công sức, tiền bạc để gìn giữ và làm hồi sinh giống hoa “quý tộc” này.

Tiền không đổi được đam mê

“Trồng đào Thất Thốn còn hơn là đi đánh bạc nữa, may mắn thì trúng vào dịp Tết, chứ bình thường đào hay nở sau Tết và rất khó tìm được quy luật để “ép” đào ra đúng dịp. Nhiều lúc mấy anh em trồng đào chúng tôi nói vui, phải “nịnh” đào thì đào Thất Thốn mới ra đùng dịp. Nếu ra hoa đúng dịp, người trồng đào chỉ cần làm một vụ là ăn cả năm. Còn không chỉ có đam mê với đào thì mới gìn giữ và “nuôi” đào được”, ông Hàm cho biết. Mặc dù mỗi gốc đào có giá lên đến cả chục triệu đồng, tuy nhiên theo như ông Lê Hàm, vườn đào của ông chủ yếu chỉ cho thuê, bất đắc dĩ lắm, ông mới bán. Theo ông Lê Hàm, để có được một gốc đào Thất Thốn chơi được, phải mất thời gian ít nhất là 10 năm trở lên. Trong đó, thấm đẫm biết bao mồ hôi và nước mắt của nghệ nhân trồng đào, vì thế không dễ vì số tiền lớn mà ông Lê Hàm chịu bán.

Người làng Nhật Tân có hàng trăm năm gắn bó với cây đào. Nhưng với đào Thất Thốn, cả những nghệ nhân giàu kinh nghiệm nhất vẫn phải đối mặt với rủi ro. Chăm đào bích, đào phai nở đúng Tết đã khó, chăm đào Thất Thốn nở đúng dịp còn khó và lâu hơn cả chục lần. Cũng vì thế, chinh phục được đào Thất Thốn trở thành một khát khao, một đỉnh cao trong nghề. “Một đặc điểm rất khác biệt của đào Thất Thốn đó là đào chỉ ra hoa vào tháng Giêng. Thế nhưng khoảng 2 – 3 năm trở lại đây, tôi đã nắm được bí quyết cũng như quy luật ra hoa của đào. Nói như người trong nghề, tôi đã biết cách “nịnh” đào Thất Thốn cho nở hoa đúng dịp Tết”, ông Lê Hàm cho hay.

Rất nhiều người chơi đào, đặc biệt là đào Thất Thốn vẫn thường hỏi, vì sao ông Lê Hàm mê đào Thất Thốn đến thế? Những lúc ấy, ông thường chỉ tủm tỉm bảo rằng: “Có nói chưa chắc mọi người đã hiểu. Có lẽ, nếu biết rằng, Nhật Tân là mảnh đất mà mỗi người khi sinh ra, vừa mới hé mắt nhìn cuộc đời đã thấy phấp phới cành đào đầu ngõ, ngay từ năm đầu tiên trong đời đón Tết, sân nhà, xóm ngõ đều nhuộm đỏ cánh đào thì câu hỏi đó không thật sự cần thiết”. Bao nhiêu năm vật vã với những gốc đào Thất Thốn, là bấy nhiêu năm, ông trăn trở để tìm ra phương pháp “nịnh” đào nở đúng dịp Tết. Cho đến năm 2009, khi lần đầu tiên thành công, ông đã bật khóc. “Tôi khóc vì hạnh phúc, tôi khóc vì bao năm công sức của tôi bỏ ra để bảo tồn loại đào “quý tộc” này, cuối cùng đã được đền đáp. Mặc dù vẫn chưa ưng ý lắm về thành quả của mình, vì đào nở vẫn chưa được theo đúng dạng 7 hoa, 3 chồi như cổ nhân truyền dạy, nhưng như thế là đã thành công lắm rồi. Tôi sẽ tiếp tục nghiên cứu và tìm ra bí quyết để khuất phục đào Thất Thốn hoàn toàn theo ý mình”.

Những ngày cận Tết này, nhiều cây đào thất thốn của Lê Hàm đã bắt đầu khoe sắc. Một số cây đã có chủ, chỉ chờ ngày khách đến đưa về. Ngắm vườn đào của Lê Hàm, chúng tôi nhận ra, tất cả những cây đào Thất Thốn đều nhận được sự chăm sóc đặc biệt. “Chuyên gia” đào Thất Thốn Lê Hàm xây hẳn một khu riêng, với cả hệ thống máy sưởi để “phục vụ” hoa đào trong những ngày giá rét. Tôi hỏi ông có giữ bí quyết làm đào Thất Thốn đặc biệt cho riêng mình không, Lê Hàm cười mỉm: “Càng nhiều người biết đến thì càng tốt. Trồng đào Thất Thốn rất khó, cho nên chính cây đào sẽ chọn lọc. Người nào trụ được với cây đào hẳn là người phải có tâm với nghề”. Ngoài cái được về kinh tế, Lê Hàm còn có một cái được khác, qua cây đào, anh có thêm tri kỷ. Rất nhiều người tìm đến Lê Hàm để nói chuyện về đào thất thốn. Có người không đủ tiền mua, đến chỉ để ngắm, ấy cũng là điều đáng quý với người trồng, khi hiểu giá trị cây đào. Ngày Tết đang đến gần, những bông đào Thất Thốn đã bắt đầu hé nở, như báo hiệu một năm mới bình an và đầy viên mãn.

Tuấn Kiệt