Bí quyết độc đáo làm nên hàng vạn chiếc bánh chưng Lỗ Khê thơm ngon, rền dẻo ở ngôi làng ăn Tết sớm nhất Hà Nội
GĐXH - Công việc làm bánh chưng ở Lỗ Khê diễn ra từ tháng 8 năm trước tới tháng 4 năm sau. Mỗi năm làng nghề ăn Tết sớm nhất Hà Nội này đã sản xuất hàng vạn chiếc bánh chưng đi khắp nẻo, ra cả nước ngoài.
Những bí quyết làm nên bánh chưng Lỗ Khê
Giáp Tết, Tiến sĩ Lê Thủy đưa chúng tôi cùng đến thăm làng nghề bánh chưng ở thôn Lỗ Khê (xã Liên Hà, Đông Anh, Hà Nội) - một trong những ngôi làng ăn Tết sớm nhất Hà Nội - bởi vào mùa tổng kết cuối năm, nhiều cơ quan đoàn thể, công ty, tập thể nghe tiếng làng nghề về đặt bánh rất nhiều để tặng/biếu cho các cán bộ, công nhân, viên chức... về ăn Tết.
Theo anh Chu Văn Lộc, - một trong những hộ làm bánh chưng chuyên nghiệp ở đây, thôn Lỗ Khê có khoảng 5-7 hộ gói bánh chưng chuyên nghiệp. Tết đến các nhà chuyên gói bánh chưng đều phải thuê thêm người gói bánh. Còn nguyên liệu từ lá dong, đỗ xanh, gạo nếp đều phải mua cả xe tải về dùng dần cả vụ Tết.

Các loại nguyên liệu cần thiết để gói bánh chưng vuông. Ảnh internet.
Anh Lộc cho biết thêm, mọi công đoạn làm nên chiếc bánh chưng hoàn thiện hoàn toàn do mẹ và vợ anh đảm nhiệm. Cái khéo của người gói bánh chưng là kết hợp giữa gạo, đỗ, thịt vừa đủ cho bánh chưng, bởi quá nhiều nhân sẽ ngấy, quá ít đỗ thì bánh không đậm đà.
Cái TÂM của người làm nghề rất quan trọng, nếu chỉ đặt lợi nhuận lên trên, thì sẽ không có được bánh chưng Lỗ Khê ngon, thơm, ráo, dẻo. Theo anh Chu Văn Lộc, mỗi nhà có một bí quyết riêng để gói bánh chưng, nhưng có những bí quyết chung cả làng được trời ban như:
Bí quyết đầu tiên làm nên sự khác biệt của bánh chưng Lỗ Khê là ở nguồn nước đặc biệt. Theo các cụ cao niên, có thể do nguồn nước ở Lỗ Khê tinh khiết, ngọt mát nên khi ngâm gạo, đỗ làm bánh rồi luộc bánh chưng từ nguồn nước này mới tạo nên hương vị đặc trưng của bánh chưng Lỗ Khê - khiến gái làng đi lấy chồng nơi khác cũng không thể làm được bánh chưng ngon như ở làng Lỗ Khê.
Bí quyết thứ hai là nguyên liệu là loại gạo nếp cái hoa vàng trồng trên đồng đất Lỗ Khê. Trước khi gói bánh gạo được ngâm 30 - 60 phút – khâu này giúp bánh mềm, mịn và nhanh chín (không bị chín ngoài, hay lại gạo bên trong).
Đỗ xanh phải là đỗ hạt tiêu nhỏ, tròn, lòng xanh và vỡ đều – rồi để nguyên vỏ đem ngâm. Sau đó mới đãi sạch trộn sống với muối tiêu (chứ không đồ đỗ như nhiều nhà đã đang làm), và tuyệt đối không dùng loại đậu tách vỏ sẵn.
Thịt lợn phải là thịt lợn sạch (nuôi trong nhà dân) chọn loại nạc vai giắt mỡ, hoặc thịt ba chỉ để có độ ngậy, vị ngon.
Lá dong xanh, không quá già, cũng không quá non. Tàu lá phải to, xanh mướt được rửa sạch trước vài ngày cho ráo nước để bánh chín mà không bị nhớp.
Bí quyết thứ ba là công thức làm bánh. Quy trình gói bánh, làm bánh, luộc bánh như nhau, nhưng "nghệ nhân" mỗi nhà có tỉ lệ riêng làm bánh.
Công thức chung thì gạo nếp ngâm 1-2 giờ rồi đãi sạch, để ráo nước, trộn ít muối; thịt ba chỉ/nạc vai giắt mỡ thái vuông con chì (nếu bánh vuông), hoặc thái dài 7 – 10cm (với bánh dài), sau đó trộn hạt tiêu rồi đem gói.
Bánh chưng Lỗ Khê có loại dài thường để ăn, loại vuông để bày lễ. Thời gian luộc bánh cũng khác nhau. Luộc bánh bằng nồi điện việc điều chỉnh nhiệt độ đều hơn, chỉ 6 tiếng luộc là bánh đủ ngon rền – không để luộc lâu hơn vì mất ngon, còn bị nhão bánh.
Khi gói bánh phần quan trọng nhất là giàn dây go - loại dây vải để định hình bánh cho chuẩn. Sau khi bánh được tạo hình mới tháo dây go và dùng lạt mềm gói lại (với bánh vuông), hoặc dây dứa (với bánh dài) gói lại.
Bí quyết thứ tư là kinh nghiệm của "nghệ nhân gia đình". Từ việc cọ lá, dọc lá, vo gạo, vớt gạo để ráo sau đó trộn muối - tiêu, chuẩn bị nhân, gói và đem luộc thì con cháu trong nhà đều làm được.
Riêng tỉ lệ gạo – đỗ - thịt và khâu nêm gia vị làm bánh, trông bánh thì chỉ có "nghệ nhân gia đình" giàu kinh nghiệm mới ra được cái bánh ngon.
Cái khéo và kinh nghiệm lâu năm của "nghệ nhân" là ước lượng bánh và nhân đều vừa phải, luộc chín đều – điều quyết định đến độ ngon, mềm dẻo của bánh. Thời gian luộc bánh cũng rút ngắn – chỉ luộc 6 tiếng là đủ độ ngon, luộc quá cũng không ngon.

Bánh chưng vuông gói để thờ, còn bánh chưng dài gói để ăn. Ảnh internet.
Bí quyết thứ 5 giúp chiếc bánh chưng Lỗ Khê ngon, rền, dẻo
Bí quyết thứ năm là sau khi luộc bánh xong, thì vớt bánh ra "tắm" nước lạnh khoảng 1 phút vừa để bánh nguội bớt, vừa rửa sạch nhớt bên ngoài – giúp bánh nhanh ráo và rền dẻo.
Sau đó tập trung dùng tay lăn, day đều từng cái bánh một sao cho nước đọng trong lá bánh ra hết – như thế bánh mới ngon, rền dẻo. Việc này có lời ca tụng truyền miệng là do được lăn, day kỹ nên bánh chưng Lỗ Khê có rơi xuống ao hàng tháng bên trong vẫn không bị thiu - nhưng hỏi dân làng thì ai cũng bảo đó là ca tụng truyền miệng, chứ bánh chưng ngâm nước lâu chẳng đảm bảo được chất lượng như lời đồn.
Bánh chưng luộc xong phải để 2 ngày cho hả hết hơi nóng – lúc này giao cho khách về ăn luôn sẽ cực ngon. Nếu muốn bảo quản nhiều ngày, hoặc đem bánh đi xa thì sau khi vớt bánh 2 ngày và làm các công đoạn xong thì bánh sẽ được ép chân không để đảm bảo chất lượng – để lâu cũng không bị mốc, chua, thiu.

Bánh chưng có mặt trong nhiều mâm cỗ, tiệc. Ảnh internet.
Anh Chu Văn Lộc hướng dẫn cách bảo quản bánh chưng Lỗ Khê: Nếu trời lạnh thì bảo quản tự nhiên, treo bánh lên có thể để được cả tuần; Nhưng trời nóng thì cho bánh chưng vào ngăn mát tủ lạnh để ăn dần. Làng nghề Lỗ Khê thường gói 2 loại bánh chưng chính: Bánh chưng vuông để bày ban thờ Tết, bánh chưng dài thì để ăn.
Thương hiệu bánh chưng Lỗ Khê uy tín bây giờ là cả một quá trình dài bà con miệt mài gây dựng. Càng giáp Tết các gia đình Lỗ Khê càng bận làm hàng, có khi không kịp ăn cơm. Niềm mong mỏi của anh Lộc và bà con làng nghề là "mong sao bánh chưng Lỗ Khê được xuất ngoại".
Chiều giáp Tết rời Lỗ Khê lưu luyến ấm áp mãi hương vị thơm đặc biệt của làng nghề. Những chuyến xe ra vào đưa bánh chưng Lỗ Khê đi khắp nơi, kèm theo nhiều câu chuyện thú vị... về bánh chưng Tết làng nghề Lỗ Khê – một trong những ngôi làng ăn Tết sớm nhất Hà Nội.
12 tuổi nam - nữ gặp sao Thái bạch cần làm ngay 3 việc đầu năm mới 2023, trong đó có hóa giải vận hạn bằng... ăn uống
Cách đơn giản giúp những con giáp nam nữ dưới đây bị sao Kế Đô chiếu năm 2023 hóa giải vận hạn và quan điểm nhà Phật về sao Kế Đô
3 ngày đẹp nhất đi tạ mộ cuối năm để mong cầu được tổ tiên phù hộ, năm sau tài lộc tốt hơn năm trước
Lý do vì sao lại có quan niệm nước mắt không được để rơi lên thi thể người đã khuất?
Ở - 4 giờ trướcGĐXH - Nhiều gia đình vẫn truyền nhau lời nhắc phải giữ nước mắt, không để rơi lên thi thể người đã khuất. Lý do vì sao lại có quan niệm này? Hãy cùng tìm hiểu qua nhiều góc nhìn.
Đây mới là loại cây hút ẩm - khử mùi, trồng ở nhà nào nhà ấy đầy lộc
Ở - 5 giờ trướcGĐXH - Không chỉ giúp không gian xanh mát, một số loại cây cảnh còn có khả năng hút ẩm, giảm mùi khó chịu và thanh lọc không khí. Theo quan niệm dân gian, những cây này còn tượng trưng cho tài lộc, bình an nếu được đặt đúng vị trí trong nhà.
Những điều kiêng kỵ ở phòng thờ bạn cần lưu ý
Ở - 8 giờ trướcGĐXH - Quan niệm phong thủy và dân gian cho rằng, việc có một phòng thờ gia tiên linh thiêng theo phong thủy là điều rất quan trọng. Sau đây, bài viết này sẽ chia sẻ những điều dân gian kiêng kỵ ở phòng thờ để bạn có được một phòng thờ ưng ý.
Ý nghĩa của các con số trong sim điện thoại mang lại may mắn tài vận
Ở - 12 giờ trướcGĐXH - Phong thủy cho rằng số điện thoại có thể ảnh hưởng đến vận mệnh của mỗi người. Nó không chỉ là phương thức liên lạc hiện đại mà mỗi dãy số lại mang ý nghĩa phong thủy riêng.
Thay đổi không gian sống để “ở thuận khí – kích tài lộc” (3): Tháng 3 có nên sửa nhà để kích tài lộc và thuận khí
Ở - 1 ngày trướcGĐXH – Nhiều người băn khoăn không sửa nhà, động thổ tháng 3 vì trùng với tiết Thanh minh – thời điểm tưởng nhớ tổ tiên. Cùng tìm hiểu phong thủy, thời điểm và điều kiện thi công để có quyết định đúng đắn cho không gian sống.
Con số 53 có thật sự xấu, đen đủi hay không?
Ở - 1 ngày trướcGĐXH - Trong bài viết này, chúng ta sẽ khám phá số 53 có ý nghĩa gì từ nhiều khía cạnh khác nhau, giúp bạn hiểu rõ hơn về tầm quan trọng và tác động của con số này trong cuộc sống hằng ngày.
Có nên đi viếng đám tang vào ngày mùng 1 hay không và những điều kiêng kị
Ở - 1 ngày trướcGĐXH - Theo một số quan niệm thì việc đi đám ma vào ngày mùng 1 là rất kiêng kị và sẽ gặp vận đen. Thế nên, nhiều người do dự vì không biết có nên đi hay không? Bài viết này sẽ giải đáp thắc mắc cho bạn.
MC không được dùng tên thật trên sóng VTV vừa làm đám hỏi với cầu thủ nổi tiếng giàu có ra sao?
Ở - 1 ngày trướcGĐXH - Thông tin MC Mù Tạt về chung một nhà với tiền vệ Phạm Đức Huy vẫn được nhiều khán giả quan tâm.
Những loại cây nên trồng đầu năm giúp không gian sống xanh mát, hợp phong thủy, gia chủ lại thêm tài lộc
Ở - 1 ngày trướcGĐXH - Việc trồng cây không chỉ giúp không gian sống thêm xanh mát, rực rỡ khi xuân về mà còn được xem là cách thu hút trường khí tốt, góp phần mang lại may mắn, bình an và tài lộc cho gia đình trong dịp đầu năm.
Tuổi Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi mua gì đầu năm để bình an, may mắn, thịnh vượng
Ở - 1 ngày trướcGĐXH - Theo phong thủy, 12 con giáp có lá số tử vi và mệnh số khác nhau. Vậy những con giáp này nên mua gì đầu năm 2026 để cải thiện phong thủy, phát triển tài lộc, ổn định đường tình duyên và có một năm viên mãn hạnh phúc?
Hạn Tam tai là gì? 3 năm tam tai năm nào nặng nhất?
ỞGĐXH - Theo quan niệm phong thủy, tam tai là cách tính theo từng nhóm tuổi ở tất cả mọi người. Tham khảo bài viết dưới đây để giải đáp chính xác 3 năm tam tai năm nào nặng nhất và cách hóa giải, từ đó nhìn tam tai như một chu kỳ thử thách để trưởng thành thay vì nỗi lo sợ.





