Dâu tằm có thật sự 'bổ máu'? Chuyên gia cảnh báo nguy cơ thành nguồn đường ẩn nếu dùng sai cách

Loại quả 'gây nghiện' mùa hè nhưng chuyên gia cảnh báo 4 kiểu người này nên hạn chế ăn

GĐXH - Sầu riêng là loại trái cây được nhiều người yêu thích nhờ hương vị béo ngậy và hàm lượng dinh dưỡng cao. Tuy nhiên, theo các chuyên gia dinh dưỡng, loại quả này chứa lượng năng lượng và đường khá lớn nên không phù hợp với tất cả mọi người, đặc biệt là những người đang có bệnh lý nền liên quan chuyển hóa và tim mạch.

Mỗi mùa hè, siro dâu tằm lại trở thành thức uống được nhiều gia đình yêu thích nhờ vị chua ngọt dễ uống cùng sắc tím bắt mắt. Không ít người còn truyền tai nhau rằng loại quả này có tác dụng "bổ máu", tốt cho sức khỏe và có thể dùng thường xuyên thay nước giải khát. 

Tuy nhiên, theo chuyên gia dinh dưỡng, dâu tằm chỉ thực sự mang lại lợi ích khi sử dụng đúng cách, bởi nếu lạm dụng các chế phẩm ngâm nhiều đường hoặc bảo quản không phù hợp, thức uống này có thể vô tình trở thành "nguồn đường ẩn" gây ảnh hưởng tới sức khỏe.

Trao đối với PV Gia đình & Xã hội, Tiến sĩ Lê Thị Hương Giang (Trưởng khoa Tiết chế, Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8) cho biết, dâu tằm là loại quả chứa nhiều hoạt chất sinh học có lợi cho sức khỏe. Trong khoảng 100g dâu tươi có khoảng 40-50kcal, gồm 8-10g đường tự nhiên, một lượng nhỏ chất xơ cùng các vi chất như vitamin C, vitamin K, kali và sắt.

Theo TS Giang, giá trị nổi bật nhất của dâu tằm nằm ở nhóm polyphenol, đặc biệt là anthocyanin – hợp chất tạo nên màu tím đặc trưng của quả. Nhiều nghiên cứu cho thấy anthocyanin có khả năng chống oxy hóa, góp phần bảo vệ tế bào và hỗ trợ sức khỏe tim mạch ở mức độ nhất định.

Ngoài anthocyanin, dâu tằm còn được nhắc đến với hợp chất 1-deoxynojirimycin (DNJ), có liên quan đến kiểm soát đường huyết. Tuy nhiên, chuyên gia lưu ý DNJ chủ yếu tập trung ở lá dâu, còn trong quả chín hàm lượng rất thấp, trong khi lượng đường tự nhiên lại tương đối cao.

Dâu tằm không phải 'thuốc bổ máu'

Một quan niệm phổ biến hiện nay là cho rằng dâu tằm có tác dụng "bổ máu" nhờ màu tím sẫm đặc trưng. Tuy nhiên, TS Giang cho biết màu tím của quả đến từ anthocyanin, không liên quan đến hemoglobin hay quá trình tạo máu của cơ thể. Hàm lượng sắt trong dâu tằm chỉ khoảng 1-2mg/100g và thuộc dạng non-heme nên khả năng hấp thu không cao.

Dù vậy, dâu tằm vẫn có vai trò hỗ trợ hấp thu sắt nhờ chứa vitamin C. Khi sử dụng cùng các thực phẩm giàu sắt như thịt, cá hoặc các loại đậu, vitamin C trong dâu có thể giúp tăng khả năng hấp thu sắt tại ruột non.

"Nói cách khác, dâu tằm không phải là 'thuốc bổ máu' độc lập nhưng có thể góp phần tối ưu hóa hấp thu sắt nếu được kết hợp hợp lý trong bữa ăn" - TS Giang nhận định.

Cẩn trọng khi chế biến và bảo quản dâu tằm

Bên cạnh giá trị dinh dưỡng, chuyên gia cũng lưu ý vấn đề an toàn thực phẩm khi sử dụng dâu tằm. Loại quả này có vỏ mỏng, dễ dập, thường mọc sát đất nên nguy cơ nhiễm vi khuẩn, ký sinh trùng hoặc tồn dư hóa chất là điều cần lưu ý. Người dùng nên rửa kỹ trước khi ăn hoặc chế biến.

Khi ngâm siro dâu tằm, TS Giang khuyến cáo không nên sử dụng dụng cụ bằng nhôm, đồng hoặc thép kém chất lượng. Các axit hữu cơ trong dâu có thể phản ứng với kim loại, làm biến đổi hương vị và có nguy cơ hòa tan kim loại vào nước uống. Bình thủy tinh hoặc đồ gốm sứ đạt chuẩn được xem là lựa chọn phù hợp hơn.

Một ly nước dâu ngâm có thể vượt ngưỡng đường khuyến nghị

Theo chuyên gia, sai lầm phổ biến của nhiều người là sử dụng dâu tằm ngâm đường như thức uống giải khát hằng ngày. Thực tế, 1kg dâu thường được ngâm cùng khoảng 0,5-1kg đường, khiến phần nước uống chủ yếu là dung dịch đường, trong khi lượng hoạt chất có lợi không tương xứng.

"Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới, lượng đường tự do nên dưới 25g/ngày. Chỉ một ly nước dâu ngâm cũng có thể vượt ngưỡng này nếu sử dụng thường xuyên" - TS Giang nhấn mạnh.

Chuyên gia cho biết người mắc đái tháo đường, thừa cân, béo phì, người có dạ dày nhạy cảm và phụ nữ mang thai cần đặc biệt thận trọng với các chế phẩm dâu tằm nhiều đường hoặc có dấu hiệu lên men.

Ngay cả với người khỏe mạnh, nước dâu tằm ngâm đường cũng không nên được xem là thức uống sử dụng hằng ngày.

Dâu tằm là loại quả giàu hoạt chất chống oxy hóa và có thể mang lại một số lợi ích cho sức khỏe khi sử dụng hợp lý. Tuy nhiên, theo chuyên gia dinh dưỡng, việc xem nước dâu tằm ngâm đường như một loại "thần dược bổ máu" hay dùng thay nước giải khát hằng ngày là quan niệm chưa chính xác. Để tận dụng giá trị dinh dưỡng của dâu tằm mà không làm tăng nguy cơ nạp đường quá mức, người dùng cần chú ý đến cách chế biến, bảo quản và sử dụng với liều lượng phù hợp.

Chỉ số Axit uric tăng cao: Chuyên gia khuyên nên làm ngay những điều này để tránh gout

GĐXH - Nồng độ Axit uric trong máu tăng cao kéo dài có thể làm gia tăng nguy cơ gout, tổn thương khớp và ảnh hưởng chức năng thận. Theo bác sĩ, bên cạnh thuốc điều trị, việc thay đổi chế độ dinh dưỡng và duy trì lối sống khoa học là yếu tố quan trọng giúp hỗ trợ kiểm soát Axit uric hiệu quả hơn.

Ướp thịt qua đêm tưởng vô hại, chuyên gia cảnh báo sai lầm khiến nguy cơ ngộ độc tăng cao

GĐXH - Ướp thịt qua đêm giúp món ăn đậm vị và tiết kiệm thời gian chế biến, nhưng nếu bảo quản sai cách có thể làm tăng nguy cơ ngộ độc thực phẩm. Theo TS Lê Thị Hương Giang, điều quan trọng không nằm ở việc có nên ướp thịt qua đêm hay không mà là cách bảo quản và chế biến thực phẩm sau đó.