Đưa thương mại điện tử về xã, bệ phóng cho mục tiêu tăng trưởng hai con số

Bộ Công thương trả lời về việc để doanh nghiệp tự quyết giá xăng dầu

GĐXH - Doanh nghiệp được trao quyền quyết định giá xăng dầu dựa trên cơ sở công thức do Nhà nước quy định.

Theo Bộ Công thương, quy mô thương mại điện tử (TMĐT) Việt Nam năm 2026 ước đạt mốc 1 triệu tỷ đồng, duy trì tốc độ tăng trưởng ấn tượng khoảng 25%. Con số này nếu chia bình quân cho khoảng 3.000 xã, phường trên cả nước sẽ tương đương mức doanh số tiềm năng tới 300 tỷ đồng cho mỗi địa bàn cơ sở.

Tuy nhiên, khoảng cách giữa bức tranh vĩ mô rực rỡ và thực tế thu nhập của người nông dân, hộ sản xuất làng nghề tại các vùng nông thôn vẫn còn là một khoảng trống lớn.

Hội nghị Xã thương mại điện tử toàn quốc năm 2026 với chủ đề "Công Thương đưa thương mại điện tử về xã, bệ phóng tăng trưởng hai con số" diễn ra chiều ngày 11/11, đã mở ra lời giải mang tính bản lề: Chuyển dịch trọng tâm kinh tế số về tận cấp xã, biến từng thửa ruộng, xưởng nghề thành mắt xích chủ động trong chuỗi cung ứng trực tuyến quốc gia. Hội nghị do Bộ Công Thương tổ chức, diễn ra trực tiếp kết hợp trực tuyến, kết nối điểm cầu tới Sở Công Thương, chính quyền xã, phường tại 34 tỉnh, thành phố.

Hạ tầng, thể chế mở đường cho kinh tế số cơ sở

Giai đoạn 2026 - 2030 đánh dấu bước chuyển mình căn bản về mặt chính sách cho TMĐT Việt Nam. Cột mốc quan trọng là Luật Thương mại điện tử và các Nghị định hướng dẫn chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, cùng Quyết định số 1568/QĐ-BCT của Bộ Công Thương phê duyệt Kế hoạch tổng thể phát triển TMĐT quốc gia.

Hành lang pháp lý này không chỉ chuẩn hóa các giao dịch trực tuyến mà còn đặt mục tiêu trọng tâm vào phát triển bền vững và thu hẹp khoảng cách vùng miền.

Tại hội nghị, bà Nguyễn Thị Minh Huyền, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử (Bộ Công Thương) cho biết, ba nhóm giải pháp đang được triển khai đồng bộ, bao gồm: Nâng cao năng lực quản lý và chia sẻ dữ liệu số; phát triển các ngành hàng chủ lực mở rộng thị trường; kết nối toàn diện nguồn lực trong hệ sinh thái TMĐT để hỗ trợ tiểu thương kỹ năng tự kinh doanh trực tuyến.

Theo bà Huyền, đến nay, dữ liệu TMĐT đã được chia sẻ thí điểm cho 34 tỉnh, thành phố, tạo công cụ trực quan giúp chính quyền cơ sở xác định đúng thế mạnh nông sản, làng nghề.

Những con số thực tế minh chứng cho sức bật từ các chương trình liên kết vùng, như: Chuỗi hoạt động tại Đồng Tháp tiêu thụ khoảng 1.000 sản phẩm OCOP với gần 5 triệu lượt tiếp cận chỉ trong 3 ngày, riêng mặt hàng dứa bán hết 3,5 tấn chỉ trong 90 phút livestream; gần 100 phiên bán hàng do Cục TMĐT phối hợp tổ chức đã chốt hơn 8.500 đơn hàng; cuốn cẩm nang hướng dẫn bán hàng trực tuyến thu hút hàng chục nghìn lượt tra cứu.

Các mô hình thí điểm tại Chợ Lách (Vĩnh Long), Bình Lư (Lai Châu) hay Phượng Dực (Hà Nội) bước đầu khẳng định cấp xã hoàn toàn có thể trở thành hạt nhân phát triển kinh tế số.

Bài toán chi phí, logistics tăng cao sau mỗi phiên bán hàng

Bên cạnh những điểm sáng, bức tranh TMĐT tại các địa phương khi bước vào triển khai thực tế đang bộc lộ những lực cản không nhỏ. Đưa nông sản lên mạng không đơn thuần là bật điện thoại phát sóng trực tiếp, mà là cuộc va đập trực diện với các quy luật thị trường khắt khe.

Tại Hội nghị, ông Lê Văn Bính, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Phượng Dực (Hà Nội) cho biết, trên địa bàn xã đã có 458 nhà bán hàng số và xã đặt mục tiêu cán mốc 1.000 gian hàng. Ông Bính cũng thẳng thắn phản ánh về gánh nặng từ việc các nền tảng như Shopee, TikTok Shop liên tục tăng phí bán hàng.

Theo ông Bính, đối với các hộ làm nghề thủ công, việc vừa gánh chi phí sàn vừa đáp ứng các tiêu chuẩn thuật toán ngặt nghèo là áp lực quá lớn. "Chỉ cần vài lỗi nhỏ trong khâu vận hành là bị hạ sao, mất thứ hạng 5 sao, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đầu ra của cả cơ sở", ông Bính cho hay.

Ở góc độ địa bàn vùng cao, ông Nguyễn Bá Kiện, Phó Chủ tịch HĐND xã Bình Lư (Lai Châu) và bà Hà Thị Thanh Tâm, Chủ tịch UBND xã Mường Ảng (Điện Biên) cùng chỉ ra điểm nghẽn về năng lực duy trì nguồn hàng và hạ tầng logistics.

Mường Ảng có hơn 2.100 ha cà phê với gần 28 sản phẩm OCOP nhưng bà con vẫn chủ yếu bán quả tươi thô; người dân muốn làm TMĐT nhưng lúng túng trong tạo lập gian hàng và e ngại chi phí quảng cáo. Trong khi đó, tại Bình Lư, cước vận chuyển vùng cao cộng với phí nền tảng đã triệt tiêu lợi thế cạnh tranh về giá của nông sản Tây Bắc.

Đặc biệt, sự đứt gãy giữa bán hàng và logistics được các nhà sáng tạo nội dung thực chiến chỉ rõ. KOC Lê Đăng Khoa (PewPew) chia sẻ câu chuyện xót xa khi bán nông sản tươi rằng, một phiên livestream có thể mang về doanh số hàng trăm triệu đồng, nhưng nhà vườn không quen xử lý đơn lớn, đóng gói thô sơ, vận chuyển chậm trễ tới 7 ngày khiến mận tươi đến tay khách hàng bị thối, lên men thành "rượu mận".

Ngay cả KOC Vũ Bích Hồng (Cô Ba Hồng) – người đã hỗ trợ tiêu thụ 600 tấn khoai sâm Sìn Hồ và 100 tấn miến dong Bình Lư – cũng thừa nhận nguy cơ bị sàn phạt vì đơn hàng từ Lai Châu đi TP.HCM mất cả tuần lễ, trong khi các quy định về chuẩn hóa giấy tờ chứng nhận giữa các sở, ngành vẫn còn là ma trận đối với người nông dân.

5 giải pháp trọng tâm để nông dân sẵn sàng bước vào "sân chơi" số

Từ những nút thắt trên, quan điểm nhất quán được các chuyên gia và nhà quản lý đưa ra là không thể để người nông dân vừa cuốc đất, vừa làm livestreamer, vừa tự xử lý kho vận và quản trị thuật toán. Phát triển TMĐT cấp xã phải được vận hành theo tư duy hệ sinh thái chuyên môn hóa.

Ông Đỗ Hữu Hưng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam cho biết, địa phương có vùng trồng chỉ cần tập trung làm thật tốt nguồn hàng đạt chuẩn, các khâu công nghệ, logistics và tiếp thị cần được liên kết với những đơn vị chuyên nghiệp.

Đại diện TikTok Việt Nam - ông Nguyễn Lâm Thanh cũng cam kết tiếp tục đồng hành cùng hơn 200 xã, phường, cấp tích xanh chính thức nhằm bảo vệ thương hiệu địa phương, chuyển hóa một phần phí nền tảng thành các gói xúc tiến thương mại và đặt mục tiêu mang lại tối thiểu 100 triệu lượt tiếp cận cho mỗi địa phương tham gia.

Dưới góc độ bảo vệ thị trường và phát triển bền vững, ông Nguyễn Đức Lê, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, khuyến nghị 5 giải pháp trọng tâm cho các xã chuẩn bị bước vào sân chơi số:

Thứ nhất, chuẩn hóa nguồn gốc và chất lượng: Lựa chọn mặt hàng có sản lượng ổn định, đẩy mạnh dán tem truy xuất nguồn gốc, bao bì đóng gói chuẩn quy cách bảo quản để bảo vệ chữ tín.

Thứ hai, minh bạch pháp lý: Hướng dẫn bà con thực hiện định danh điện tử, đăng ký kinh doanh và kê khai nghĩa vụ thuế ngay từ đầu để tránh các vi phạm pháp luật.

Thứ ba, đào tạo thực chất bằng "Tổ hỗ trợ cơ sở": Chấm dứt các lớp học phong trào; đào tạo 10 người phải có 5 - 6 người tự mở và vận hành gian hàng. Mỗi xã nên lập tổ nòng cốt gồm 3 người thạo nghề để "cầm tay chỉ việc", hỗ trợ người dân xử lý sự cố.

Thứ tư, hạ tầng gom hàng tập trung: Thành lập các điểm trung chuyển hàng hóa cấp xã để doanh nghiệp bưu chính, vận tải chỉ cần đến một điểm duy nhất gom đơn, giúp rút ngắn thời gian giao hàng và hạ giá cước logistics.

Thứ năm, lấy chữ tín làm thước đo: Không chạy theo số lượng ồ ạt; đánh giá hiệu quả bằng số đơn giao thành công và tỷ lệ giữ chân khách hàng.

Đưa thương mại điện tử về tận thôn bản, xã phường không đơn thuần là mở ra một kênh bán hàng mới, mà là cuộc cách mạng thay đổi tập quán sản xuất, gắn chặt người nông dân với tiêu chuẩn thị trường hiện đại.

Khi những rào cản về phí sàn, điểm nghẽn logistics được cơ quan quản lý tháo gỡ, kết hợp cùng sự chủ động của cấp ủy, chính quyền cơ sở và sự liên kết chặt chẽ của các nền tảng, mô hình "Xã thương mại điện tử" sẽ thực sự trở thành bệ phóng vững chắc, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Tại hội nghị, ông Nguyễn Văn Minh - Tổng Biên tập Báo Công Thương quan điểm rằng muốn kinh tế số đi vào đời sống thì xã chính là "gốc". Xã thương mại điện tử thực chất không bắt đầu từ văn bản quy phạm mà hình thành từ chính thực tiễn của người nông dân – nơi bà con tự bán được hàng trên mạng, có người hỗ trợ tại chỗ và đo đếm được bằng kết quả thực chất.

Đề cập đến độ chênh lệch phát triển khi 32/34 tỉnh, thành phố chỉ đạt dưới 23 điểm theo Chỉ số Thương mại điện tử 2026, ông Minh cho rằng thách thức lớn nhất là đưa nền tảng số và kỹ năng kinh doanh về cơ sở.

Dẫn bài học từ gần 8.000 "làng Taobao" tại Trung Quốc, ông chỉ rõ yếu tố quyết định là sự vào cuộc đúng vai của cấp ủy, chính quyền địa phương kết hợp cùng việc huy động tối đa bản sắc văn hóa để bán hàng. "Ông cha ta có câu 'phép vua thua lệ làng'. Hôm nay, ngoài lệ làng, chúng ta phải học thêm cả luật sàn, luật của thương mại điện tử", ông Minh ví von.

Từ những tấm gương dám đứng trước ống kính chốt hàng nghìn đơn ở Đà Lạt, Đồng Tháp đến thực tế lãnh đạo Chợ Lách lên sóng trực tiếp hỗ trợ bà con, ông Minh lưu ý cán bộ chỉ giữ vai trò mở đường, không thể livestream bán hàng thay dân. Yếu tố cốt lõi là đào tạo để "dân làm việc của dân, lãnh đạo làm đúng vai lãnh đạo".

Đồng thời, phát triển chợ số phải chọn đúng sản phẩm lợi thế, quy tụ được cả cộng đồng và có sự đồng hành của các nền tảng số cùng lực lượng trẻ. Cuối cùng, hiệu quả của mô hình không nằm ở khẩu hiệu hay số hội nghị, mà phải đo đếm bằng những đơn hàng thực tế và thu nhập của người dân.

Hà Nội siết chặt quản lý, điều hành giá cuối năm 2026: Giữ vững ổn định thị trường, bảo đảm an sinh xã hội

GĐXH - Để kiểm soát lạm phát, ổn định đời sống nhân dân và hỗ trợ thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của Thủ đô, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu có văn bản chỉ đạo tăng cường toàn diện các biện pháp quản lý, điều hành giá trong những tháng cuối năm 2026.