Ngày thơ Việt Nam 2023 sẽ có tổng đạo diễn dàn dựng, nhiều điểm mới hấp dẫn, đặc sắc

Ngày thơ Việt Nam 2023 sẽ diễn ra đúng rằm tháng Giêng (tức ngày 5/2) tại Hoàng thành Thăng Long thay vì ở Văn Miếu Quốc Tử Giám như tiền lệ. Cùng với địa điểm là rất nhiều sự thay đổi sẽ lần đầu tổ chức, bởi Ngày thơ năm nay được đánh giá là chuyên nghiệp hơn khi nhà thơ Hữu Việt viết kịch bản và mời đạo diễn Lê Quý Dương làm tổng đạo diễn sự kiện.

Việc mời một đạo diễn sân khấu làm tổng đạo diễn thơ có thể nói là một lựa chọn khá thú vị của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều – Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam. Trong sự nghiệp văn chương, Nguyễn Quang Thiều nổi tiếng là nhà thơ có nhiều cách tân độc đáo, mang đến làn gió mới cho nền văn học Việt Nam nên với sự lựa chọn khác biệt lần này, Ngày thơ Việt Nam cũng mang theo những kỳ vọng mới của công chúng nói chung.

Chia sẻ với Tuổi Trẻ về việc dời Ngày thơ Việt Nam khỏi địa điểm truyền thống Văn Miếu Quốc Tử Giám, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều nói từ nay sẽ tổ chức ngày thơ ở nhiều địa điểm khác trên cả nước. "Chúng tôi không muốn thơ là một lâu đài, mà lan tỏa đi khắp nơi. Nơi nào tôn trọng vẻ đẹp của văn hóa và thơ ca thì nơi đó sẽ trở thành mảnh đất của thơ ca và văn hóa", Chủ tịch Hội Nhà văn VN nói. 

Về việc lần đầu tiên mời đạo diễn cho Ngày thơ Việt Nam có khiến thơ bị sân khấu hóa? Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều nói sân khấu chỉ phục vụ cho giá trị của thi ca, cho sự hiện diện của thi ca. Ngâm thơ, trình diễn thơ, đọc thơ, in thơ… tất cả hình thức nào mang thơ đến mọi người nhanh nhất, gần nhất thì được lựa chọn.

Đạo diễn Lê Quý Dương là cái tên nổi tiếng trong lĩnh vực sân khấu với các chương trình mang tính sử thi, Festival…, còn với thi ca, anh là cái tên vừa lạ vừa quen. Nhưng năng khiếu và đam mê văn chương thì có từ khi còn trẻ. Từ năm 20 tuổi, khi còn là sinh viên anh đã có truyện ngắn, thơ được đăng báo. Trong những cuộc trà dư tửu hậu, anh thường trổ tài xuất khẩu thành thơ, ứng biến bằng thơ khá tài tình. Sau này, vì bận rộn với nghiệp đạo diễn sân khấu nhưng với chất văn chương sẵn có đã hỗ trợ đắc lực cho anh trong khâu kiêm viết kịch bản và đạo diễn. Đam mê thơ được anh cất vào một góc riêng, cho đến gần đây thì trở lại mãnh liệt như một duyên nợ.

"Ký họa cơn mê" (Thơ song ngữ Việt - Anh, NXB Hội Nhà văn 2020), "Nhịp đập sáng tối" (Thơ song ngữ Việt - Anh, NXB Hội Nhà văn 2022) liên tục ra mắt là minh chứng cho sự trở lại mạnh mẽ của thi ca. Trong tập "Nhịp đập sáng tối", có những câu khá sắc lạnh:"Không nhìn thấy bằng mắt thường/Loài người chỉ là giống ký sinh trùng bám vào đất/Chằng chịt vết thương/Máu khô đen những nhát chém sâu nhất/Loang lổ nỗi đau tàn phá hằn trên mặt địa cầu" (Phía bên kia là hiện tại); Hay: "Chu kỳ sinh diệt/Hàng triệu năm vòng quay trái đất/Chưa một lần được nghỉ/Loài người tuyên án chính mình/Lửa hoàn nguyên hóa lại xác thân" (Vi trùng).

Từ niềm đam mê với thơ, đạo diễn Lê Quý Dương có vẻ đang đặt cho mình thử thách mới: mang đến sự khác biệt. Với góc nhìn của một đạo diễn sân khấu, Ngày thơ chắc chắn sẽ có độ bao quát lớn hơn, rộng mở và đồng điệu hơn với công chúng nói chung.

Đầu tiên, trong không gian rộng lớn của Hoàng thành Thăng Long sẽ là địa điểm lý tưởng để đạo diễn bay bổng với các ý tưởng, tạo không gian sắp đặt cho thi ca, không gian cho chủ thể và người thưởng thức.

Tổng đạo diễn Lê Quý Dương tiết lộ: Người yêu thơ sẽ được chào đón tại Cổng thơ để bước vào Cõi thơ, dạo bước trên Đường thơ để thưởng lãm 100 câu thơ hay của thi ca Việt Nam được viết trên giấy dó tạo hình thành những chiếc quạt - cánh bướm. 

Cuối Đường thơ, khán giả sẽ đến Nhà ký ức, nơi trưng bày các hiện vật đặc biệt của các nhà thơ tên tuổi qua nhiều thời kỳ của văn học Việt Nam do Bảo tàng Văn học Việt Nam cung cấp. Bên cạnh Nhà ký ức là Quán thơ, nơi các nhà thơ, tao nhân mặc khách nhiều thế hệ sẽ giao lưu với công chúng, đọc thơ và trò chuyện về nền thi ca Việt Nam.

Song song với Đường thơ là Đường sách, với khoảng 40 gian hàng dành cho các nhà xuất bản, công ty phát hành sách. Tại đây, các tác giả sẽ ký tặng sách, giao lưu với độc giả.

Tại vị trí trung tâm, trước cửa Đoan Môn là sân khấu diện tích khoảng 350m2 sàn, trong đó có 100m2 sàn bằng kính, được gọi là Đàn thơ - nơi sẽ diễn ra Đêm thơ Nguyên tiêu. Từ trên tường thành sẽ có hai tấm pano lớn được thả xuống, chép "bài thơ thần" của Lý Thường Kiệt và bài thơ "Nguyên tiêu" của Chủ tịch Hồ Chí Minh.  

Bên trái sân khấu là hai Cây thơ, từ trên cành cao sẽ thả xuống những phong thơ, bên trong có những câu hỏi thú vị, đố vui kiến thức thơ dành cho bạn yêu thơ, người chiến thắng sẽ nhận được những phần quà thú vị từ Ban Tổ chức.

Phụ trách mỹ thuật cho các không gian, tiểu cảnh của Ngày thơ Việt Nam là họa sỹ Phạm Hà Hải và họa sỹ Lê Đình Nguyên.

Thời gian tổ chức của Ngày thơ năm nay cũng diễn ra từ sáng đến tối thay vì chỉ diễn ra vào buổi sáng ngày Rằm như những lần tổ chức trước. Sự kiện chính sẽ được tổ chức vào đêm Rằm để phát huy hết hiệu quả của hiệu ứng sân khấu, tạo sự lung linh, rực rỡ cho công chúng thưởng lãm.

Điểm nhấn của Ngày thơ là sẽ có 21 bài thơ/tác giả thơ xuất hiện trong chương trình, để kỷ niệm Ngày thơ Việt Nam lần thứ 21. Công chúng sẽ được gặp lại hình ảnh của các nhà thơ nổi tiếng giai đoạn Thơ Mới đến thơ kháng chiến chống Pháp như: Nguyễn Đình Thi, Chế Lan Viên, Huy Cận, Xuân Diệu, Hoàng Cầm, Lê Đạt, Chính Hữu… 

Tiếp theo là phần đọc, trình diễn, diễn xướng thơ của các nhà thơ thế hệ chống Mỹ; thế hệ nhà thơ sau 1975 đến thời kỳ Đổi mới; cuối cùng là của các nhà thơ trẻ. Đan xen với đọc thơ, các nghệ sỹ nổi tiếng sẽ trình diễn những ca khúc được phổ nhạc từ các bài thơ được công chúng yêu thích.

Trong khuôn khổ chương trình, Hội Nhà văn Việt Nam sẽ chủ trì tọa đàm "Thơ hiện nay với hôm nay" với sự tham gia các nhà thơ nhiều thế hệ, thảo luận và làm rõ những vấn đề quan trọng của thi ca đương đại. Ngoài ra, chương trình cũng đưa hệ thống màn hình LED vào Ngày thơ để trình chiếu nhiều tư liệu quý, giới thiệu thân thế, sự nghiệp của các nhà thơ tiêu biểu, tuyển chọn các ca khúc nổi tiếng được phổ nhạc từ những bài thơ được nhiều người yêu thích...

Lê Thanh Hà