Ngày tựu trường đến gần, con bắt đầu ăn bán trú, bố mẹ đừng quên làm điều này có thể giúp con tránh sự cố nguy hiểm
GĐXH - Năm học mới không chỉ bắt đầu bằng sách vở, đồng phục hay đồ dùng học tập. Với những trẻ có tiền sử dị ứng thực phẩm, chuẩn bị một “hồ sơ dị ứng” đầy đủ và thống nhất với nhà trường cũng là một phần quan trọng trong hành trang đến lớp.
Với nhiều gia đình, ngày con bước vào năm học mới đồng nghĩa với việc lịch sinh hoạt thay đổi hoàn toàn. Trẻ dành phần lớn thời gian trong ngày ở trường, ăn một hoặc nhiều bữa tại trường và tiếp xúc với những thực phẩm được chế biến ngoài sự kiểm soát trực tiếp của cha mẹ.
Đây là thay đổi cần được đặc biệt lưu ý đối với trẻ có tiền sử dị ứng thực phẩm.
Nếu ở nhà, cha mẹ có thể chủ động kiểm soát từng nguyên liệu trong bữa ăn thì tại trường, trẻ phải dùng bữa cùng nhiều bạn khác và thực đơn thường đa dạng hơn. Chỉ một thông tin quan trọng không được truyền đạt đầy đủ cũng có thể khiến việc phòng tránh trở nên khó khăn.
Đừng để tiền sử dị ứng chỉ nằm trong trí nhớ của bố mẹ
TS.BS Nguyễn Hữu Trường, Phó Giám đốc Trung tâm Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai trả lời trên Thời Báo Văn học và Nghệ thuật, cho rằng với trẻ từng bị dị ứng thực phẩm, cha mẹ cần chủ động trao đổi với giáo viên chủ nhiệm và nhân viên y tế trường học trước khi trẻ bắt đầu ăn bán trú.
Thông tin càng cụ thể càng giúp người chăm sóc trẻ dễ nhận diện nguy cơ. Cha mẹ cần cho nhà trường biết trẻ từng phản ứng với thực phẩm nào, biểu hiện ra sao, mức độ phản ứng trước đây và những thực phẩm cần tránh.
Nếu trẻ từng có phản ứng nặng, thông tin về thuốc hoặc kế hoạch xử trí đã được bác sĩ chỉ định cũng cần được trao đổi rõ ràng. Gia đình nên để lại số điện thoại liên hệ khẩn cấp để nhà trường có thể nhanh chóng liên lạc khi cần thiết.
Những thông tin này có thể được xem như một “hồ sơ dị ứng” đơn giản nhưng rất cần thiết đối với trẻ có nguy cơ.

Ảnh minh họa
Nhà trường cần biết trẻ dị ứng với món gì, biểu hiện thế nào
Một trong những vấn đề có thể gây khó khăn trong môi trường tập thể là dị nguyên không phải lúc nào cũng xuất hiện dưới dạng một món ăn dễ nhận biết.
Trẻ có thể dị ứng với tôm, cua, mực, lạc, trứng, sữa hoặc một số loại hạt. Dị nguyên cũng có khả năng vô tình lẫn vào món ăn khác trong quá trình chế biến.
Do đó, việc cha mẹ chỉ nói chung chung rằng “con bị dị ứng hải sản” có thể chưa đủ. Nếu đã xác định cụ thể thực phẩm gây phản ứng, thông tin nên được cung cấp rõ ràng cho người phụ trách bữa ăn và giáo viên.
Cha mẹ cũng nên hỏi nhà trường về thực đơn bán trú, cách kiểm soát thực phẩm gây dị ứng và quy trình xử lý khi trẻ vô tình tiếp xúc với dị nguyên.
Đây là sự phối hợp cần thiết bởi việc phòng ngừa chỉ hiệu quả khi những người trực tiếp chăm sóc trẻ biết rõ nguy cơ.
Cha mẹ cũng cần “dạy trẻ tự bảo vệ mình”
Bên cạnh việc thông báo cho nhà trường, bản thân trẻ cũng cần được trang bị những kỹ năng phù hợp với độ tuổi.
Trẻ nên hiểu rằng có một số món ăn mình không được sử dụng và không nên tự ý nhận đồ ăn từ bạn bè. Điều này đặc biệt quan trọng trong các dịp sinh nhật, liên hoan lớp hoặc khi bạn bè chia sẻ bánh kẹo.
Cha mẹ có thể hướng dẫn con cách nói đơn giản như “mình không ăn được món này” và khuyến khích trẻ báo ngay cho giáo viên nếu lỡ ăn phải món không phù hợp hoặc cảm thấy cơ thể có biểu hiện khác thường.
Với trẻ lớn hơn, cha mẹ có thể giải thích cụ thể hơn về những thực phẩm cần tránh và những triệu chứng cần báo cho người lớn. Mục tiêu không phải khiến trẻ sợ hãi trước đồ ăn mà giúp trẻ hình thành thói quen chủ động bảo vệ bản thân.
Đừng bỏ qua những dấu hiệu đầu tiên sau bữa ăn
Theo bác sĩ Nguyễn Thanh Hương, trả lời trên website Bệnh viện Vinmec, phản ứng dị ứng thực phẩm có thể bắt đầu bằng những biểu hiện khá kín đáo như ngứa quanh miệng, nổi mẩn, mề đay hoặc sưng môi.
Sau đó, trẻ có thể xuất hiện nôn ói, đau bụng, cảm giác nghẹn hoặc khó thở. Phản ứng nặng có thể tiến triển thành phản vệ.
Vì vậy, giáo viên và nhân viên y tế không nên xem nhẹ những biểu hiện bất thường xảy ra sau bữa ăn, đặc biệt ở trẻ đã được thông báo có tiền sử dị ứng.
Cha mẹ cũng cần thống nhất với nhà trường về cách liên hệ khi trẻ có vấn đề. Trong trường hợp trẻ có biểu hiện nghiêm trọng, việc đánh giá và xử trí y tế cần được tiến hành kịp thời theo hướng dẫn chuyên môn, thay vì chờ đợi triệu chứng tự biến mất.
Trẻ chưa xác định được dị nguyên càng cần được thăm khám
Không ít trường hợp cha mẹ biết con từng nổi mẩn, nôn ói hoặc khó chịu sau khi ăn nhưng không xác định được chính xác thực phẩm nào gây ra phản ứng.
Trong tình huống này, phụ huynh không nên tự ý loại bỏ hàng loạt thực phẩm khỏi khẩu phần của trẻ. Trẻ đang tuổi phát triển cần một chế độ ăn đa dạng và cân bằng, vì vậy việc kiêng khem quá mức khi chưa có căn cứ có thể ảnh hưởng đến dinh dưỡng.
Nếu trẻ từng có phản ứng đáng chú ý sau khi ăn, đặc biệt là phản ứng nghiêm trọng, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế hoặc chuyên khoa Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng để được đánh giá. Bác sĩ có thể dựa trên tiền sử và chỉ định những phương pháp cần thiết để xác định nguy cơ cũng như hướng dẫn gia đình cách phòng tránh.
Một “tờ giấy nhỏ” nhưng nhiều người lại quên chuẩn bị
Trước ngày khai giảng, phụ huynh có thể chuẩn bị một bản thông tin ngắn gọn về tình trạng dị ứng của con để trao đổi với giáo viên và nhân viên y tế trường học.
Bản thông tin này nên thể hiện rõ thực phẩm trẻ cần tránh, biểu hiện dị ứng từng gặp, mức độ phản ứng, những lưu ý đặc biệt và số điện thoại của cha mẹ. Nếu bác sĩ đã xây dựng kế hoạch xử trí hoặc kê thuốc cho trẻ trong trường hợp cần thiết, gia đình cũng cần trao đổi cụ thể với nhà trường theo hướng dẫn của bác sĩ.
Quan trọng hơn, thông tin này không nên chỉ được gửi cho một người. Những người có trách nhiệm trực tiếp với trẻ trong thời gian ăn uống và sinh hoạt tại trường cần được biết để tránh tình trạng giáo viên này nắm thông tin nhưng người phụ trách bữa ăn hoặc nhân viên y tế lại không biết.
Một bữa ăn bán trú an toàn cần sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường, nhân viên y tế và chính trẻ. Sự chủ động ngay từ trước ngày khai giảng có thể giúp giảm nguy cơ trẻ tiếp xúc với dị nguyên và hạn chế những tình huống đáng tiếc.

