Thủ phạm âm thầm gây hại thận trong bữa ăn gia đình

Theo PGS.TS.BS Nguyễn Bách, Trưởng khoa Nội thận - Lọc máu, Bệnh viện Thống Nhất, chia sẻ trên VnExpres, điều đáng lo không nằm ở một bữa ăn mặn mà ở việc cơ thể phải tiếp nhận lượng natri dư thừa ngày này qua ngày khác. Đây là một trong những yếu tố làm tăng nguy cơ tổn thương thận và bệnh thận mạn.

Món ăn âm thầm gây hại thận

Thận có nhiệm vụ lọc máu và đào thải các chất cặn bã, trong đó có natri từ muối ăn. Khi lượng muối đưa vào cơ thể quá nhiều, hệ thống lọc của thận phải tăng cường hoạt động để đào thải lượng natri dư thừa.

Theo PGS Nguyễn Bách, không chỉ cầu thận mà toàn bộ hệ thống lọc đều phải "gồng mình". Lượng máu đến thận tăng lên để phục vụ quá trình lọc, các ống thận cũng làm việc nhiều hơn nhằm đào thải muối. Trong thời gian ngắn, cơ thể vẫn có thể thích nghi, nhưng nếu tình trạng này kéo dài suốt nhiều năm, các cầu thận sẽ tăng hoạt động, phì đại, sau đó xơ hóa và cuối cùng suy giảm chức năng.

Điều nguy hiểm là quá trình này diễn ra rất âm thầm. Khác với đau dạ dày hay đau khớp, tổn thương thận thường không gây triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Khi xuất hiện phù, mệt mỏi hoặc xét nghiệm phát hiện bất thường thì nhiều trường hợp bệnh đã tiến triển khá xa.

Để giải thích vì sao ăn mặn lâu ngày lại có thể gây hại, PGS Nguyễn Bách đưa ra một hình ảnh rất gần gũi.

Ông ví thận giống như một đội bóng gồm 11 cầu thủ. Nếu một cầu thủ bị thẻ đỏ ngay từ đầu trận, 10 người còn lại vẫn có thể thi đấu nhưng buộc phải chạy nhiều hơn, hoạt động nhiều hơn và nhanh xuống sức. Ngược lại, nếu chỉ vài phút cuối trận mới thiếu người thì áp lực sẽ không quá lớn.

Thận cũng hoạt động theo nguyên lý tương tự. Một vài bữa ăn mặn chưa đủ để gây hậu quả nghiêm trọng. Nhưng nếu ngày nào cơ quan này cũng phải làm việc quá tải để xử lý lượng muối dư thừa thì theo thời gian, chức năng lọc sẽ dần suy giảm.

Thủ phạm nhiều khi lại là chén nước chấm

Nhiều người nghĩ mình không ăn mặn vì món ăn đã được nêm nếm vừa phải. Tuy nhiên, lượng natri đáng kể lại đến từ chén nước mắm hoặc nước tương đặt trên bàn ăn.

Một miếng thịt chấm một lần, một cọng rau lại chấm thêm lần nữa. Chỉ sau một bữa cơm, lượng muối nạp vào có thể cao hơn nhiều so với mức khuyến nghị mà người ăn không hề nhận ra.

Không chỉ nước mắm, các loại nước tương, nước chấm pha sẵn, thực phẩm chế biến sẵn, đồ hộp hay các món muối chua cũng góp phần làm tăng tổng lượng natri cơ thể phải xử lý mỗi ngày.

Vì sao càng ăn càng thấy... nhạt?

Theo PGS Nguyễn Bách, vị giác của con người có khả năng thích nghi rất mạnh. Trẻ nhỏ vốn quen với vị rất nhạt từ sữa mẹ. Nhưng càng lớn, thức ăn càng được nêm đậm đà hơn, vị giác cũng dần thay đổi theo. "Ăn riết rồi thành quen, thiếu muối lại thấy không ngon", bác sĩ chia sẻ.

Đó cũng là lý do nhiều người cảm thấy bữa cơm "không có vị" nếu thiếu chén nước mắm, dù lượng muối trong món ăn thực tế đã đủ.

Giảm muối không chỉ tốt cho thận

Theo chuyên gia, lợi ích của việc giảm muối không chỉ dừng lại ở bảo vệ thận. Ăn ít muối hơn còn giúp kiểm soát huyết áp tốt hơn. Một số nghiên cứu cho thấy chỉ cần giảm lượng muối trong khẩu phần ăn, huyết áp có thể giảm khoảng 10-20 mmHg ở một số người mà chưa cần sử dụng thuốc. Đây là mức cải thiện có ý nghĩa trong việc giảm nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim cũng như hạn chế tổn thương thận do tăng huyết áp kéo dài.

Hiện nay, bệnh thận mạn đang trở thành gánh nặng sức khỏe tại Việt Nam. Một số khảo sát cho thấy khoảng 12,8% người trưởng thành mắc bệnh thận mạn, tương đương gần 8,7 triệu người. Tuy nhiên, phần lớn không biết mình mắc bệnh vì bệnh diễn tiến âm thầm trong nhiều năm.

Không cần bỏ nước mắm, chỉ cần thay đổi cách sử dụng

Theo các chuyên gia, không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn nước mắm hay nước tương khỏi bữa cơm. Điều quan trọng là giảm dần lượng sử dụng để vị giác có thời gian thích nghi.

Người nội trợ có thể nêm món ăn nhạt hơn một chút, pha loãng nước chấm với chanh, tỏi, ớt thay vì dùng nguyên chất, đồng thời hạn chế thói quen chấm quá nhiều lần trong mỗi bữa ăn. Việc tăng cường rau xanh, trái cây tươi và hạn chế thực phẩm chế biến sẵn cũng góp phần giảm lượng natri nạp vào cơ thể.

Một chén nước chấm nhỏ tưởng như không đáng kể, nhưng nếu xuất hiện trong mọi bữa cơm suốt nhiều năm, nó có thể tạo nên sự khác biệt lớn đối với sức khỏe của thận. Đôi khi, bảo vệ thận không bắt đầu từ những loại thuốc đắt tiền mà từ chính việc giảm bớt một chút muối trong bữa ăn hằng ngày.

Có phải thịt bò càng tái càng bổ? Vắt chanh có diệt ký sinh trùng?

GĐXH - Nhiều người cho rằng thịt bò càng tái càng giữ được nhiều chất dinh dưỡng, mềm ngọt và bổ hơn thịt chín kỹ. Tuy nhiên, theo chuyên gia dinh dưỡng, đây là quan niệm chưa đúng. Thịt bò tái không hề giàu dinh dưỡng hơn, trong khi lại tiềm ẩn nguy cơ nhiễm vi khuẩn và ký sinh trùng nếu chế biến không đảm bảo.

Trứng luộc để qua đêm có ăn được không?

GĐXH - Nhiều gia đình có thói quen luộc sẵn vài quả trứng từ tối hôm trước để tiết kiệm thời gian cho bữa sáng. Tuy nhiên, không ít người băn khoăn liệu trứng luộc để qua đêm có còn an toàn hay nên bỏ đi.