5 điều giúp khắc phục bệnh lười ăn của trẻ vào mùa hè

Thường xuyên bổ sung các loại trái cây tươi giúp trẻ tăng cường hệ miễn dịch, phòng chống các bệnh mùa hè. Ảnh minh họa

Trẻ biếng ăn và suy dinh dưỡng tăng đột biến

Theo TS.BS Phan Bích Nga, Giám đốc Trung tâm Khám tư vấn dinh dưỡng trẻ em (Viện Dinh dưỡng Quốc gia) những tháng hè trẻ đến khám và tư vấn biếng ăn, suy dinh dưỡng thường tăng cao đột biến. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này nhưng trong đó có hai nguyên nhân chính đó là do thời tiết và do trẻ bị thiếu vi chất. Rất nhiều trẻ đến khám vì biểu hiện biếng ăn, suy dinh dưỡng lại bắt nguồn từ việc trẻ thiếu các nhóm vi chất dinh dưỡng cần thiết.

ThS.BS Trần Khánh Vân, Phó Khoa vi chất (Viện Dinh dưỡng) cho rằng, việc thiếu hụt nhóm vi chất dinh dưỡng, điển hình là việc thiếu vi chất kẽm, dễ khiến tới biếng ăn, suy dinh dưỡng và thấp còi.

Theo Ths.BS Khánh Vân, vi chất kẽm có liên quan tới cấu trúc và chức năng của 300 loại enzyme. Nó là thành phần thiết yếu của nhiều protein mà đặc biệt là các protein “ngón tay kẽm” nằm trong nhân tế bào, và có ý nghĩa cho sự điều hòa và phiên mã thành các RNA đưa tin để tạo thành các peptid. Vi chất kẽm góp phần vào quá trình hình thành và phát triển của nhiều cơ quan trong cơ thể như, tạo tế bào máu, tái tạo cấu trúc tim, tạo tế bào mỡ, duy trì tế bào gốc, tái tạo các tế bào thần kinh võng mạc, phát triển phổi sơ sinh…; đồng thời cũng tham gia vào việc điều hòa gien cho việc hình thành các thành phần của xương.

Do vậy, những bé thiếu vi chất kẽm thường là những đứa trẻ chậm lớn, biếng ăn, giảm sức đề kháng hay mắc bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp, tiêu chảy, suy dinh dưỡng và chậm phát triển chiều cao. Viện Dinh dưỡng đã từng tiến hành điều tra tình trạng thiếu một số vi chất dinh dưỡng của phụ nữ và trẻ em từ 6-59 tháng, kết quả cho thấy tỷ lệ thiếu kẽm ở phụ nữ có thai là 80,3%, phụ nữ không có thai 63,6% và trẻ em dưới 5 tuổi là 69,4%.

Theo PGS.TS Trương Tuyết Mai, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng, nguyên nhân thiếu kẽm ở trẻ em Việt chủ yếu do hai nguyên nhân chính: Thứ nhất, tình trạng mắc các bệnh nhiễm khuẩn thường xuyên ở trẻ khiến cho tần suất sử dụng kháng sinh cao. Đây là một nguyên nhân khiến lượng kẽm trong cơ thể trẻ bị giảm. Thứ 2, do chế độ ăn của trẻ không thường xuyên được bổ sung các thực phẩm giàu kẽm như hàu, ngao, tôm, cua, các loại thịt như bò, gà, hạt ngũ cốc.

Ngoài hai nguyên nhân chính trên, TS.BS Phan Bích Nga còn cho rằng, nguyên nhân của tình trạng trẻ biếng ăn đôi khi lại bắt đầu từ lỗi chăm sóc sai của người lớn. Nhiều gia đình hiện nay vẫn cho con ăn theo kiểu hỗn hợp khiến trẻ rất sợ ăn. Hoặc đôi khi khẩu phần ăn của trẻ đơn điệu quá cũng dễ khiến trẻ chán ăn.

5 yêu cầu quan trọng trẻ cần được đáp ứng

Để khắc phục tình trạng trẻ biếng ăn và suy dinh dưỡng vào mùa hè, các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo cha mẹ cần đảm bảo cho con 5 yêu cầu quan trọng sau:

1. Cho con ăn gì?

Thời tiết không thuận lợi, trẻ thường chán ăn nên sẽ không đảm bảo sức khỏe nếu không duy trì đầy đủ dinh dưỡng. Vì vậy cần cho trẻ ăn đủ các nhóm thực phẩm cần thiết gồm tinh bột (cơm, bún, phở, mì…), chất đạm (thịt lợn, thịt bò, cá, thủy hải sản), đậu nành và các sản phẩm từ đậu nành như đậu phụ, sữa đậu nành, chất béo (dầu, mỡ, bơ…), vitamin và khoáng chất (rau, trái cây…) trong các bữa ăn… Cần uống ít nhất 500ml sữa/ngày, có thể uống sữa tươi, sữa bột nguyên kem, sữa dinh dưỡng các loại.

Ngoài ra, cần cho bé ăn bổ sung bằng những bữa ăn phụ bổ mát như: chè hạt sen, chè đậu các loại, sữa chua, bánh flan… Tăng cường vitamin, đặc biệt là các vitamin B1, B2, B6, C và PP vì thời tiết nóng bức cơ thể tiết mồ hôi nhiều, các bé vận động nhiều gây thất thoát nhiệt lượng và chất điện giải qua mồ hôi, bài tiết. Các loại trái cây tươi ngon như dứa, chuối, cam, dưa hấu, dâu tây, bơ, đu đủ… là nguồn cung cấp vitamin, dưỡng chất và chất xơ cho trẻ giúp trẻ tăng cường hệ miễn dịch, phòng chống được các bệnh mùa hè.

2. Chế biến thức ăn như thế nào?

Các mẹ chú ý nhé, cách chế biến thức ăn cũng vô cùng quan trọng, phải chế biến sao cho trẻ dễ ăn, dễ tiêu thích hợp với khẩu vị trong mùa hè? Các thức ăn nên luộc, hấp, nấu canh... hơn là xào, rán, nướng vì dễ gây cảm giác ngán, khó ăn và gây khát nước cho các bé nhà mình đó.

3.Cách bổ sung nước

Bổ sung nước là điều hết sức cần thiết để phòng thiếu nước do mất qua mồ hôi, bài tiết, thiếu nước sẽ ảnh hưởng tới sự phát triển của trẻ đồng thời khiến trẻ dễ mắc các bệnh phổ biến mùa hè như cảm, sốt… Nhu cầu nước ở trẻ khác nhau theo độ tuổi, cân nặng, trẻ nhỏ < 10 kg cần khoảng 100ml/kg cân nặng; trẻ hơn 10kg lượng nước cần = 1000ml 50 (n-10) ml (n = số kg cân nặng); trẻ trên 10 tuổi, lượng nước uống bằng người lớn, khoảng 2lít/ngày. Vì vậy, các mẹ cần đặc biệt chú ý cho trẻ uống nước thường xuyên và phải uống đủ lượng nước cần thiết trong ngày bằng nước đun sôi để nguội, nước uống tinh khiết, các loại đồ uống có giá trị dinh dưỡng như: Sữa dinh dưỡng các loại, sữa đậu nành, sữa chua uống, sinh tố, nước ép trái cây, nước đậu xanh…

Theo TS.BS Bích Nga, không chỉ ở Viện Dinh dưỡng, mà ngay báo cáo của Bệnh viện Nhi thì có khoảng trên 30% trẻ 6 tháng - 3 tuổi trẻ biếng ăn cao nhất. Kể cả Mỹ, tỷ lệ trẻ biếng ăn khoảng 25-50%.

4.Bổ sung kẽm như thế nào?

Theo TS.BS Bích Nga, để biết trẻ có bị biếng ăn do thiếu kẽm hay không thì cần phải làm xét nghiệm máu. Nếu thiếu kẽm, phụ huynh có thể bổ sung kẽm cho trẻ bằng các chế phẩm dinh dưỡng hoặc các thực phẩm giàu kẽm như: Tôm đồng, lươn, hàu, sò, gan lợn, sữa, thịt bò, lòng đỏ trứng, cá, đậu nành, các hạt có dầu (hạnh nhân, hạt điều, đậu phộng). Ngoài ra, sữa mẹ cũng là nguồn cung cấp kẽm tốt nhất vì kẽm trong sữa mẹ sẽ dễ hấp thu hơn sữa công thức.

5.Cách cho trẻ ăn

Theo tư vấn của TS.BS Bích Nga, cha mẹ nên cho trẻ ăn riêng từng loại thức ăn, ví dụ trẻ có thể ăn cơm trắng riêng, ăn thịt riêng và rau riêng… Khi trẻ có dấu hiệu không muốn ăn, phải dừng ngay không bắt ép trẻ. Vào mùa hè khi trẻ lười ăn, có thể cho chế biến thực phẩm ở dạng nước, dạng súp. Nhưng không nên ăn loãng quá sẽ không đủ dinh dưỡng. Nếu trẻ không thích ăn cháo thì có thay đổi bằng mỳ, bún, phở cắt vụn.

Lời khuyên của bác sĩ về cách khắc phục biếng ăn ở trẻ

Ngân Khánh