Hà Nội
23°C / 22-25°C

Gia đình có 6 đời... khóc mướn đám tang

Chủ nhật, 07:46 18/07/2010 | Xã hội

GiadinhNet - Thế gian có đủ loại nghề nhưng có lẽ không có nghề nào đặc biệt bằng nghề nghề khóc mướn trong đám tang.

Một gia đình họ Kiều ở làng Đông Yên (Quốc Oai, Hà Nội) có tới 6 đời nối tiếp nhau giữ gìn nghề “độc” này.
 
Nghiệp tổ lưu truyền

Đến đầu làng Đông Yên, chúng tôi đã nghe tiếng kèn trống sáo phách não nề, ai oán vang vọng khắp một vùng không gian, nhưng thật không may đội bát âm của gia tộc họ Kiều lại đi phục vụ cho một đám khác ở làng Trường Yên bên cạnh.
 
Chúng tôi tìm đến nhà ông Kiều Hào để được gặp trực tiếp một trong những người đưa tên tuổi phường bát âm họ Kiều vang tiếng gần xa. Tuy nhiên, ông Hào không có nhà vì bận đi làm lễ cho người bà con ở Hòa Bình.

Trong lúc chờ đợi ông Kiều Văn Bảy (em con chú của ông Hào và đàn con trai, dâu rể của ông Hào đi “khóc” ở đám tang làng bên về), bà Kiều (vợ ông Kiều Hào) vừa phơi lúa vừa trò chuyện. Bà Kiều cho biết, đám con trai, con gái, dâu rể, cháu chắt… nhà bà đông tới hàng chục người nhưng đi theo đoàn bây giờ chỉ có 8 người.
 
Những người con gái trước đây cũng theo cha, anh đi “khóc” thuê hoặc diễn trò cho người ta trong đám tang, nhưng giờ có tuổi rồi nên ở nhà chăm sóc gia đình. Những người con rể được bố và anh cho đi theo, rồi “kết” dần cái nghề này nên không muốn bỏ.

Câu chuyện đang dang dở thì ông Kiều Văn Bảy phóng xe về, miệng vẫn đang nhai dở miếng trầu đỏ choét. Ông Bảy cho biết, ông vừa mới dẫn đoàn sang làm cho một đám tang ở làng bên cạnh nhưng bị thiếu mất mấy cái áo nên về đây mượn.
 
Trải lòng về cái nghề “không ai có thể làm” này, ông Bảy cho hay, ông theo cha và anh con bác (là ông Kiều Hào) đi khóc thuê, khóc mướn đám tang từ khi tóc còn để chỏm. Tính đến đời con ông hiện nay là 6 đời cả đại gia đình nhà ông gắn bó với nghề này.
 
Riêng ông, năm nay vừa bước vào ngưỡng tứ tuần, đã có gần 30 năm làm nghề. Hồi nhỏ, ông được ông nội và bác cho đi theo để đóng các trò trong tích Mục Liên tầm mẫu. Sau đó, vì nhiều tang gia neo người, cần người khóc cho người chết đỡ cô quạnh nên ông thường được giao thế vai cháu, chắt khóc ông bà. Cũng từ đó, tiếng khóc là nghiệp vận vào ông như một mối duyên nợ khó bỏ.

Ông Bảy cho biết, ngọn nguồn của nghề khóc thuê, khóc mướn đám tang và sau này kiêm luôn cả bát âm của gia tộc họ Kiều bắt nguồn từ đời cụ nội. “Khi sinh thời, ông nội tôi thường kể lại rằng, lúc cụ nội tôi mất cả gia đình tá hoả đi tìm một phường bát âm về làm lễ ma chay mà tìm mãi không ra vì thời đó rất hiếm. Mãi mới tìm được mấy người từ Chương Mỹ lên làm lễ hộ.
 
Tuy nhiên, không biết trong lúc tang gia đang bối rối đã làm điều gì sơ xuất với họ mà khi về họ trách móc nhà tôi là đối đãi với họ không ra gì. Nhiều lần, trong gia tộc có người mất cũng xảy ra tình cảnh tương tự. Vốn có chút khí phách nghệ sĩ trong người nên cụ tôi đã quyết định lập nên một đội khóc thuê, khóc mướn, thổi kèn, đánh trống… cho đám tang để phục vụ bà con trong họ và trong làng.
 
Cứ thế, nghề này theo cụ nội tôi đến hết đời người. Sau khi cụ mất thì truyền lại cho ông nội, rồi bố tôi, tôi và đám con cháu hiện nay. Đó là nghề tổ truyền nên chúng tôi không bao giờ sao nhãng được” - Ông Bảy chia sẻ.

Càng làm càng thích

Đúng lúc mặt trời vừa đứng bóng thì đoàn bát âm của ông Kiều Hào trở về. Mặc dù vẻ mệt mỏi vẫn hiện trên khuôn mặt mỗi người sau một đêm hóa thân với đủ các loại vai “quằn quại”, “day dứt” trong từng bài khóc than nhưng ai cũng vui vẻ, hứng khởi.
 
Dường như họ quá quen với những công việc lạ thường này. Đoàn trở về có tất cả 7 người, trong đó có một cậu bé nhỏ xíu, được anh Kiều Văn Thanh (con trai cả của ông Kiều Hào) giới thiệu là con của bà chị. Cháu mới học lớp 6 nhưng đã được cho đi theo để đóng tích Mục Liên tầm mẫu như một “công đoạn” mà ai muốn theo nghề này cũng đều phải kinh qua.
 

Anh Kiều Văn Thanh bên hòm đựng vật dụng của đoàn


Anh Thanh cho hay, cũng như các thành viên khác trong gia đình, anh được cha cho theo nghề từ nhỏ. Thi thoảng anh vẫn nghe cha anh kể lại rằng, ngày xưa các cụ cũng làm nghề tang ma, “lâm khốc” nhưng ngày xưa các cụ vất vả lắm.
 
Nhiều nhà có tiền, cha mẹ chết họ không khóc mà chỉ thuê người về khóc hộ. Khi đã nhận lời, buộc lòng chúng tôi phải mặc áo xô, con trai chống gậy, con gái nón tơi, đến bên quan tài khóc như khóc người thân mình vậy. Càng khóc nhiều, khóc hay thì chủ nhà sẽ thưởng tiền cao.
 
“Ngày nay, chúng tôi làm bát âm nghĩa: trống, kèn, sáo, nhị, thanh la, đàn tam, đàn nguyệt và ghi ta điện. Tất nhiên, đây là những thứ phục vụ cho đám tang nên nó phải làm sao tạo ra được những âm thanh ai oán, não nề nhất.
 
Chúng tôi cũng cải biến cách khóc rất nhiều. Các làn điệu được sử dụng nhiều thường là: hát sử sầu, hát làn thảm, khúc lâm khốc. Khi người quá cố tuổi đã cao thì có thể hát điệu sử xuân có hơi tươi vui một chút. Tuy là khóc trong đám ma nhưng phải khóc thật hay, thật đúng, khóc như vẽ chân dung người quá cố thì mới được mọi người công nhận” - Anh Thanh cho biết.

Những bài khóc mà đoàn bát âm họ Kiều khóc trong đám tang hiện này chủ yếu là do ông Kiều Hào và thế hệ con cháu tự soạn ra. Anh Thanh chia sẻ: “Một bài khóc theo văn vần thường phải đạt hai yếu tố: Một là kể được công lao của người đã khuất với người đang sống; Hai là nói lên được sự luyến thương, tiếc nuối của người đang sống đối với người vừa nằm xuống. Thường thì mỗi vai vế sẽ có những bài khóc riêng như: con khóc cha mẹ, vợ khóc chồng, cháu khóc ông bà…”.
 
Anh cũng cho biết thêm, muốn tạo ra được tiếng ai oán, bi thương thì trong tiếng than phải có cả tiếng khóc, trong tiếng khóc phải có cả những giọt nước mắt. Nhiều lúc, khóc hộ cho người ta mà mình cũng phải rơi lệ thật vì hoàn cảnh của gia đình họ quá thương tâm. Những bài khóc này không phải cất lên mọi lúc mọi nơi mà chỉ vào giữa đêm khuya hoặc lúc cháu con làm lễ trước ban thờ.

Anh Kiều Văn Thanh nhớ lại cách đây 2 năm, khi làm đám tang cho một bà mẹ trẻ ở huyện Hoài Đức, cả đoàn đã không cầm được nước mắt khi khóc thay cho hai đứa con thơ của người mẹ đó. 2 đứa con, một đứa lên 6, một lên 3, cha bỏ đi theo người khác, ba mẹ con phải tự nuôi nhau, không họ hàng thân thích. Đến khi mẹ không may bị tai nạn nằm xuống, những người hàng xóm tốt bụng bên cạnh phải quyên góp tiền để lo hộ đám tang.
 
Đám đó, anh không cầm của tang chủ một đồng nào nhưng bây giờ khi kể lại, cảm xúc trong anh vẫn còn nguyên vẹn. “Nghề này là nghề làm phúc bởi vậy chúng tôi không bao giờ cho phép mình đặt chữ tiền lên đầu. Làm giúp cho người ta, ai đưa cho bao nhiêu thì lấy chứ không bao giờ đòi hỏi” - Anh Thanh cho hay.
Xen vào câu chuyện, anh Kiều Văn Út, con trai út của ông Kiều Hào cho biết thêm, làm cái nghề khóc thuê, khóc mướn này nhiều khi hay bị khinh thường, nhất là con trai. Bởi vậy lấy được vợ rất khó. Tuy nhiên, ai đã theo nghề đều rất thích bởi phải thực sự yêu thích mới làm được. Đó cũng là một nghề như bao nghề mưu sinh khác.

Gia đình họ Kiều xưa có nguyên một đội 12 người, nhưng nay đã tách ra làm 2 đội để tiện bề quản lý nhưng quanh năm vẫn làm không hết đám. Đã sống ở đời thì “sinh có hẹn, tử bất kỳ” nên một tháng có 30 ngày thì gần như ngày nào đoàn cũng phải hành nghề.
 
Có tháng khóc rát cả họng 27 - 28 ngày, tháng ít cũng phải 15 - 16 đám. Không chỉ làm trong huyện, trong xóm mà đoàn còn được mời về tận Hải Phòng, Hưng Yên, Nam Định… để giúp người. Anh Thanh cho rằng, đấy cũng là một niềm vui mà không phải nghề nào cũng có.
 
Hà Tùng Long
kimngan
Bình luận (0)
Xem thêm bình luận
Ý kiến của bạn
Thông báo khẩn truy tìm 2 nghi phạm nước ngoài liên quan vụ giết người ở TPHCM

Thông báo khẩn truy tìm 2 nghi phạm nước ngoài liên quan vụ giết người ở TPHCM

Pháp luật - 3 giờ trước

Theo Công an Tây Ninh, 2 nghi phạm nước ngoài này sau khi gây án tại TPHCM đã đón taxi di chuyển đến khu vực siêu thị Co.opmart Trảng Bàng rồi xuống xe

Tiếp vụ xe tải chạy rầm rập trên tuyến đê sông Luộc ở Hưng Yên: Theo dấu xe từ bến sông đến công trường san lấp

Tiếp vụ xe tải chạy rầm rập trên tuyến đê sông Luộc ở Hưng Yên: Theo dấu xe từ bến sông đến công trường san lấp

Đời sống - 4 giờ trước

GĐXH - Sau nhiều ngày theo dấu các đoàn xe "hung thần" hoạt động rầm rộ ở xã Minh Thọ, phóng viên đã ghi nhận cảnh xe tải tấp nập lấy vật liệu tại các bến bãi ven sông Luộc rồi rải bụi khắp đường quê và đến địa điểm san lấp.

Phú Thọ: Khởi tố 2 nữ sinh đánh hội đồng bạn học trong nhà vệ sinh Trường Cao đẳng nghề Việt - Xô số 1

Phú Thọ: Khởi tố 2 nữ sinh đánh hội đồng bạn học trong nhà vệ sinh Trường Cao đẳng nghề Việt - Xô số 1

Pháp luật - 5 giờ trước

GĐXH - Liên quan đến vụ án bạo lực học đường gây bức xúc dư luận xảy ra tại Trường Cao đẳng nghề Việt - Xô số 1, ngày 22/5, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ đã chính thức ra Quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can đối với 2 nữ sinh về tội “Gây rối trật tự công cộng”.

Buôn bán hàng cấm, đôi nam nữ bị khởi tố

Buôn bán hàng cấm, đôi nam nữ bị khởi tố

Pháp luật - 6 giờ trước

GĐXH - Công an TP Huế khởi tố đôi nam nữ trú tại Quảng Trị sau khi phát hiện trên ô tô do các đối tượng này sử dụng có 3.000 bao thuốc lá nhập lậu không rõ nguồn gốc, xuất xứ.

Học luật bằng 'phiên tòa giả định': Cách tiếp cận mới khiến học sinh hào hứng

Học luật bằng 'phiên tòa giả định': Cách tiếp cận mới khiến học sinh hào hứng

Giáo dục - 6 giờ trước

GĐXH - Không còn những buổi tuyên truyền khô cứng, nhiều trường học đang đưa tình huống thực tế và mô hình phiên tòa giả định vào giáo dục pháp luật để học sinh dễ tiếp cận, dễ nhớ hơn.

Đây là nguyên nhân khiến thời tiết Hà Nội và miền Bắc nắng nóng kéo dài trong nhiều ngày tới

Đây là nguyên nhân khiến thời tiết Hà Nội và miền Bắc nắng nóng kéo dài trong nhiều ngày tới

Đời sống - 8 giờ trước

GĐXH - Theo chuyên gia khí tượng, tổ hợp các hình thái gây mưa tại khu vực Bắc Bộ trong những ngày qua sẽ hoàn toàn suy yếu. Thay thế vào đó là hoạt động của vùng áp thấp nóng phía Tây khiến thời tiết Hà Nội và Bắc Bộ nắng nóng kéo dài.

Thông tin bất ngờ về đối tượng bán ma túy cho ca sĩ Long Nhật và ca sĩ Sơn Ngọc Minh

Thông tin bất ngờ về đối tượng bán ma túy cho ca sĩ Long Nhật và ca sĩ Sơn Ngọc Minh

Pháp luật - 9 giờ trước

GĐXH - Theo Công an TP.HCM, Kiều Quốc Nhã (39 tuổi, ngụ phường Phú Lâm, TP.HCM) - đối tượng bán ma túy cho Long Nhật là mắt xích quan trọng trong chuyên án ma túy vừa bị triệt phá.

Công an TP.HCM bắt giữ 140 người liên quan ma túy

Công an TP.HCM bắt giữ 140 người liên quan ma túy

Pháp luật - 9 giờ trước

GĐXH - Từ đầu mối, mắt xích là Đặng Phan Thanh Tùng, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an TPHCM đã xác lập chuyên án bắt cả đường dây tội phạm.

Hà Nội: Phát hiện Công ty TNHH Nhật Phương Linh công khai kinh doanh hàng ngàn sản phẩm thời trang có dấu hiệu giả mạo

Hà Nội: Phát hiện Công ty TNHH Nhật Phương Linh công khai kinh doanh hàng ngàn sản phẩm thời trang có dấu hiệu giả mạo

Pháp luật - 11 giờ trước

GĐXH - Ngày 22/5, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cho biết, Đoàn kiểm tra của Cục vừa kiểm tra, phát hiện tra địa điểm kinh doanh của Công ty TNHH Nhật Phương Linh tại xã Đan Phượng công khai kinh doanh hàng thời trang có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu.

Hà Nội: Triệt phá đường dây tàng trữ, mua bán hơn 240kg ngà voi và gần 70.000 bao thuốc lá lậu

Hà Nội: Triệt phá đường dây tàng trữ, mua bán hơn 240kg ngà voi và gần 70.000 bao thuốc lá lậu

Pháp luật - 11 giờ trước

GĐXH - Phòng Cảnh sát kinh tế (Công an TP. Hà Nội) vừa triệt phá thành công một đường dây tàng trữ, vận chuyển và mua bán hàng với quy mô đặc biệt lớn. Cơ quan chức năng đã khởi tố nhiều bị can, thu giữ tại chỗ 242 kg ngà voi và gần 70.000 bao thuốc lá điếu nhập lậu.

Top