Kiêng kỵ trong mâm cơm Việt: Bí quyết giữ gìn truyền thống

Kiêng xới cơm 1 lần?

Người xưa quan niệm rằng: "Một lần cơm cúng, hai lần cơm ăn". Theo quan niệm dân gian, xới cơm một lần chính là cách thức dành riêng để chuẩn bị bát cơm dâng lên người đã khuất.

Cụ thể, trong các nghi thức tang lễ hoặc giỗ chạp, người ta thường xúc một muỗng cơm đầy tràn, trên đó sẽ cắm thẳng một đôi đũa và đôi khi kèm theo một quả trứng luộc, sau đó đặt trang trọng trước di ảnh người quá cố.

Chính vì sự trùng khớp về hình thức này, việc xới cơm một lần trong bữa ăn thường ngày sẽ ngay lập tức gợi lên hình ảnh bát cơm cúng.

Phong thủy cho hay, việc xới cơm 1 lần đưa cho người sống, người đang khỏe mạnh là điều không nên, nó ngụ ý về vận rủi, có thể suy giảm sức khỏe và khả năng cuộc sống sẽ gặp phải nhiều điều trắc trở, lận đận, cần kiêng kỵ.

Ngoài ra, nhiều người cho xới cơm chỉ lấy đúng một muôi cơm to và đắp thật đầy vào bát để không phải lấy cơm nhiều lần. Tuy nhiên, đây cũng là một điều kiêng kỵ. Bát cơm cúng thường được xới đầy có ngọn nên khi xới cơm hàng ngày, chúng ta chỉ nên để cơm dưới miệng bát, không nên vun đầy, đắp quá nhiều cơm.

Kiêng cắm đôi đũa vào bát cơm

Hành động cắm đũa vào bát, dù là thẳng đứng hay cắm nghiêng gợi nhớ đến hình ảnh của bát cơm dùng trong lễ cúng, cụ thể là cúng giỗ hoặc cúng cơm cho người khuất.

Việc này bị coi là xúc phạm thần linh, tổ tiên hoặc vô tình gọi mời những điều không may mắn, điềm gở.

Kiêng gõ đũa vào bát cơm

Quan niệm người xưa cho rằng chỉ có ăn mày mới lấy đũa gõ vào bát để thu hút sự chú ý của người đi đường. Âm thanh phát ra gợi nhớ đến sự nghèo đói, thiếu thốn cùng cực, hết sức kiêng kỵ.

Ngoài ra, có một số quan niệm cho rằng ở trong quán ăn, khi khách gõ bát cho thấy việc phục vụ quá chậm. Vì thế, gõ bát đũa trong nhà được coi là việc không lịch sự, tỏ ý hờn trách chủ nhà tiếp đón không chu đáo.

Kiêng kỵ việc nối đũa

Khi được người khác gắp thức ăn mời, chuẩn mực là bạn phải đưa bát ra để đón nhận thức ăn, tuyệt đối không được dùng đôi đũa của mình để gắp và nhận trực tiếp từ đôi đũa của người đối diện. Hành động gắp và trao thức ăn từ đôi đũa này sang đôi đũa khác được gọi là nối đũa.

Tập tục này bị nghiêm cấm vì nó làm người ta liên tưởng đến động tác gắp tro cốt của người đã khuất sau khi hỏa táng. Đây là một điều đại bất kính và là điềm không may trong sinh hoạt đời thường.

Kiêng dùng đũa ngắn dài không đều

Tục kiêng này được cho là ảnh hưởng từ quan niệm dân gian của Trung Quốc với câu "tam trường lưỡng đoản" (ba dài, hai ngắn), ám chỉ quan tài với những tấm gỗ dài ngắn khác nhau. 

Quan tài được làm từ sáu mảnh gỗ, 4 tấm dài là phần nắp (tấm Thiên), đáy (tấm Địa), hai bên trái và phải (tấm Nhật và tấm Nguyệt), 2 tấm ngắn ở hai đầu được gọi là "thải đầu, thải vỹ". Tuy nhiên, nắp quan tài chỉ được đậy vào sau nên mới là "ba dài, hai ngắn".

Ngoài ra, việc dùng một đôi đũa dài ngắn không đồng đều sẽ khiến người khác đánh giá bạn là người bộp chộp, thiếu sự kỹ lưỡng, chỉn chu.

Kiêng ngậm đầu đũa

Không ít người có thói quen ngậm đũa vào miệng để rảnh tay làm việc khác ngay trong bữa ăn. Điều này được coi là hành vi vô lễ, thiếu lịch sự, đồng thời cũng tạo cảm giác gây mất vệ sinh, khiến người khác khó chịu.

Kiêng làm rơi đũa xuống đất

Người xưa dùng cụm từ "lạc địa kinh thần" để chỉ việc đánh rơi đũa xuống đất. Theo dân gian, tổ tiên đều đang an nghỉ ở dưới đất, không nên quấy rầy. Trong thời nay, tuy ý nghĩa tâm linh đó còn ít nhưng hành động làm rơi đũa xuống đất chính là biểu hiện một con người cẩu thả, hậu đậu và cần chú ý.

* Thông tin trong bài mang tính tham khảo.

Vị trí đặt cây cảnh mang lại may mắn, hứa hẹn có nhiều tài lộc trong năm 2026

GĐXH - Theo quan niệm phong thủy xưa, mua cây cảnh về trưng Tết và đặt ở vị trí này, cây sẽ trổ lộc không ngừng, sang năm mới gia chủ hốt vàng hốt bạc. Cùng tham khảo và chiêm nghiệm trong bài viết sau.