Mê đĩa than hơn...mê vợ

Vì đĩa than, anh có thể bật dậy lúc nửa đêm, không kịp nói gì với vợ con rồi khoắng đám bạn cùng leo lên ô tô phi một mạch về tận Hải Phòng chỉ để nghe một đĩa than "tuyệt cú mèo" nào đó, mà "hội đĩa than" của anh mới sưu tầm được.

Những “món đồ” vô giá

Sáng chủ nhật, nhà anh Đăng đầy ắp tiếng nhạc. Phòng khách rộng chừng 15m2 của vợ chồng anh trong khu tập thể Thái Hà (Hà Nội), chỉ còn đủ chỗ kê mấy chiếc ghế mây để nhâm nhi chén nước chè và thưởng thức những bản nhạc cổ điển với những âm thanh sang trọng đã được xuất bản từ khoảng 70 năm trước đây. Khách đến đông nữa thì chất hết lên giường, bởi khoảng không gian nhỏ còn lại của căn phòng này đã được anh chị trưng dụng để chứa toàn bộ các thiết bị âm thanh như máy chạy đĩa than cổ, đầu quay băng cối, loa, đầu đĩa CD, vô tuyến...

Đĩa than được bỏ trong hộp giấy, dựng san sát dưới sàn nhà, cạnh các bộ loa máy cồng kềnh, cổ kính. Bên cạnh đó là chiếc hòm gỗ cổ đựng đến hàng nghìn chiếc đĩa quý, mà anh Đăng đã lưu trữ hơn chục năm nay. Anh bảo, đấy mới chỉ là một số ít được anh chưng ra “đãi” khách. “Của chìm” còn được cất ở căn phòng bên cạnh với ngổn ngang các loại loa, máy quay nhạc. Trong đó, có những loại đầu quay băng cối được “tái chế” từ thiết bị âm thanh máy bay, máy quay đĩa than có từ thập niên 60 đến những thiết bị âm thanh dành cho công nghệ của Đài Tiếng nói Việt Nam từ những năm 40 của thế kỷ trước. Hiện, anh có khoảng 100 cuộn băng cối và khoảng 1.000 chiếc đĩa than.

Theo anh Đăng, người chơi đĩa than cổ thường chia ra theo nhiều trường phái. Người chơi đĩa rock, người sưu tập đĩa nhạc tiền chiến hoặc nhạc jazz. Riêng anh, tập trung sưu tập toàn bộ các loại đĩa nhạc cổ điển được xuất bản lâu đời nhất cả của Việt Nam và trên thế giới. Trong đó, có nhiều đĩa đã hoàn toàn biến mất trên thị trường. Chúng được anh chia thành từng bộ theo tên tác giả, dòng nhạc và thời gian thu âm. Trong đó, đắt giá nhất là những bộ đĩa than được thu âm tại Mỹ, Đức và Việt Nam từ những năm 1930 - 1970 như: Bộ Festival of lights classical music cổ điển của Mỹ, gồm chục đĩa được thu âm từ những năm 1960; bộ của nhà soạn nhạc thiên tài Betthovent được thu âm từ những năm 1960; bộ đĩa than Người đẹp ngủ trong rừng - tuyển tập được thu âm từ những năm 1970, do người bạn mua từ Pháp về tặng anh. Anh cũng có trong tay đủ bộ đĩa than gồm 15 chiếc của ban nhạc huyền thoại; những bộ đĩa của ca sĩ Hoạ Mi, Cẩm Vân, Bảo Yến được thu âm từ trước giải phóng... Quý giá nhất và cũng gợi nhớ nhiều kỉ niệm nhất trong quãng đời sưu tầm của anh là chiếc đĩa tuyệt vời của nghệ nhân ca trù Quách Thị Hồ. Chiếc đĩa này được thu âm tại Hồng Kông từ những năm 1942, anh đã tìm được nó trong khi ở Việt Nam (ngay cả với những người trong ngành cũng rất khó tìm lại được để nghiên cứu). Anh cũng có trong tay những chiếc đĩa than hoà tấu cải lương được thu âm từ trước năm 1975, quy tụ những giọng ca thuộc hàng “cao thủ”, mà hồi đi học anh chỉ được nghe các thầy giáo nhắc trên sách vở như: Tài tử Bảy Bá, Văn Vĩ, Văn Giỏi...

Nghề chơi kể đã công phu

Đầu quay băng cối

Đến giờ, anh không còn nhớ mình đã đầu tư mất bao nhiêu cho việc sưu tập đĩa. Có đĩa quý, anh mua đến 1,2 triệu đồng/đĩa. Chỉ đôi khi gặp may anh mới mua được đĩa rẻ, khoảng 5 nghìn đồng/đĩa. Có những chiếc đĩa, chiếc máy quay dù đã biết hỏng nhưng anh vẫn mua. Đơn giản vì nó bây giờ gần như độc nhất vô nhị, không dễ gì tìm thấy. Sau đo, anh mang đi sửa, thế là có chiếc đĩa xịn. Nhiều chiếc đĩa cũ đồng nát bán lại, anh Đăng mang về, cho nước rửa bát lên, dùng bàn chải đánh, sau đó xịt bằng nước sạch. Có hôm nóng lòng được nghe quá, anh mang cả máy sấy tóc ra xì khô để nghe ngay.

Ngoài ra, để được thưởng thức những âm thanh hay, người chơi phải có đầu đĩa, âm ly và loa tốt, dàn âm thanh này phải tương thích với nhau. Đi đôi với nhau như một cặp bài trùng là đĩa than và đầu băng cối. Người chơi đĩa than hầu hết đều có một đầu băng cối loại xịn, sao cho tương thích. Riêng bộ sưu tập của mình, anh có đến mấy đầu băng cối. Có đầu được chế tạo từ một thiết bị âm thanh không quân, đã có cách đây gần 80 năm.

Mê đĩa than hơn cả vợ

 Hồi còn học tại Nhạc viện, anh và đám bạn suốt ngày bâu lấy cái đầu chạy đĩa than do anh sưu tập để cùng nghe. Lấy vợ rồi, thói quen đó của anh cũng không tài nào bỏ được. Thậm chí, anh còn truyền luôn cả niềm đam mê chơi đĩa than sang vợ. Trong những chuyến công tác của mình, món quà mà chị chắc chắn anh mê nhất vẫn là đĩa than. Vì thế, dù rất bận chị vẫn cất công ra tận các chợ giời của Pháp để kiếm bằng được cho chồng chiếc đĩa quý.

Ngoài Hải Đăng, nhóm chơi đĩa than của anh tụ tập gần 10 người cùng sưu tập. Mỗi người mỗi việc, nhưng ai cũng đam mê đĩa than không kém gì anh. Có anh chất kín nhà đủ các loại đầu đĩa than, đầu băng cối vẫn còn muốn mang thêm về nhưng vẫn bấm bụng gửi tạm ở nhà bạn. Hôm sau, hai vợ chồng lên nhà bạn chơi, anh chàng giả vờ xem rồi “mượn tạm bạn” mang về nghe thử. Anh Đăng kể, mỗi khi ai kiếm được cái đĩa nào hay, các anh kéo nhau về nhà cùng ngồi nghe cho đỡ... xót của, vì mỗi lần nghe, đĩa than lại mòn vẹt đi một ít. Có hôm, 11h đêm, nghe đâu dưới Hải Phòng có chiếc đĩa độc lắm, cả hội anh kéo nhau xuống để nghe rồi lại quay về Hà Nội ngay trong đêm. Cái thú của người chơi đĩa than là vậy. Chỉ khổ mấy bà vợ, đôi khi cũng phải ngán ngẩm với mấy đức ông chồng mê đĩa hơn cả vợ.

Lương Mỹ