Tags:
Ngôi Từ đường thờ hai anh em ruột sống làm quan cùng triều, mất vang danh cùng thành phố ở Thái Bình
GiadinhNet – Một thành phố ở Thái Bình đã đặt tên phố mới và trường học mang tên cụ Quách Đình Bảo, và trước đó một phố mới được đặt tên cụ Quách Hữu Nghiêm – hai anh em ruột sống làm quan cùng triều, mất vang danh cùng thành phố.
Vẻ vang dòng họ Quách
Mới đây tên cụ Quách Đình Bảo và một trường tiểu học được thành phố Thái Bình đặt tên. Trước đó tên cụ Quách Hữu Nghiêm (tên đệm khác của cụ Quách Đình Nghiêm) cũng đã thành một tên phố. Và ngày 9/9 âm lịch là Tết cửu trùng của cả dân tộc, cũng là ngày khánh tiệc Lễ hội đền Côn Giang ở 2 Di tích văn hóa lịch sử quốc gia là Từ đường họ Quách (còn gọi là Đền Thái Phúc), và Đền Cun (Côn Giang).
Lễ hội thu hút dân làng Thuyền Quan và dân cư quanh vùng tham dự, tưởng nhớ Danh nhân - Phúc thần là Quách Đình Bảo và Quách Hữu Nghiêm - hai anh em ruột tài cao, trí lớn, từng đỗ đầu khoa bảng, làm quan đồng triều (vua Lê Thánh Tông, Lê Hiến Tông thế kỷ XV) tới chức Thượng thư, Đô ngự sử, cùng lưu danh sử sách.
Bia Côn giang bi ký ghi công cụ Quách Hữu Nghiêm.
Ngôi Từ đường họ Quách (Đền Thái Phúc) đã hơn 500 tuổi tới nay kiến trúc vẫn được giữ nguyên như cũ. Đền xây dựng 2 tòa theo hình chữ nhị. Trong cung cấm lưu giữ và thờ tự 1 bức kháng gian cao 1,8m, dài 2m cổ (thời Nguyễn), cùng bài vị, mũ, áo quan của 2 cụ.
Có nhiều đồ quý khác được lưu giữ như bức đại tự "Thi lễ truyền gia" do vua Lê Thánh Tông tặng cụ Quách Đình Bảo - ghi danh và nhắc nhở con cháu đời sau kế tiếp đường khoa bảng.
Khu Nhà truyền thống họ Quách còn lưu giữ được 5 sắc phong từ thời vua Tự Đức, Duy Tân, Khải Định tri ân công đức cụ Quách Hữu Nghiêm – cũng là nơi giáo dục cho con cháu đời đời về dòng họ hiển hách và truyền thống hiếu học của dòng họ, Những đồ phả của dòng họ Quách muốn hướng tới con cháu biết đến gia tộc vẻ vang họ Quách, lấy chữ Hiếu làm đầu, lấy chữ Trung làm trọng.
Từ đường thờ hai anh em ruột Quách Đình Bảo, Quách Hữu Nghiêm.
Cụ Quách Đình Bảo – Vị Tiến sỹ có công lớn với nước, với dân
Cụ Quách Đình Bảo đỗ Thám hoa khoa Quý Mùi, được bổ chức Trực học sĩ trong Viện Hàn lâm. Năm Quang Thuận (1457) kỳ thi Hội, cụ Bảo đỗ Thủ khoa (cùng thi có cụ Lương Thế Vinh đỗ thứ hai). Đến kỳ thi Đình, năm Quang Thuận thứ 4 (1463), có 4.400 người dự thi, đích thân vua Lê Thánh Tông ra đề "Đạo trị nước của các Vương" thì 44 người đỗ Tiến sĩ.
Người đời lúc đó có câu nói về tam khôi: Trạng nguyên Lương Thế Vinh/ Bảng nhãn Nguyễn Đức Trinh/ Thám hoa Quách Đình Bảo/ Thiên hạ cộng tri danh (Thiên hạ ai cũng biết tiếng). Vua Lê Thánh Tông rất vui mừng vì chọn được 3 nhân tài xuất chúng, nổi tiếng văn hay, chữ tốt nên cho thêu ba lá cờ, ban cho mỗi người một lá để vinh quy.
Con cháu họ Quách về dự Lễ hội...
Ngay sau đó, cụ Quách Đình Bảo được bổ nhậm chức Trung thư tỉnh, xong thăng Trung thư xá nhân, Công bộ cấp sự trung – Hàn lâm viện đại học sĩ… trải qua nhiều chức quan và thăng tới chức Ngự sử đài, Phó Đô ngự sử. Khi giữ chức Thượng thư Bộ Hình cụ Bảo đã góp phần hoàn chỉnh và cụ thể hoá luật Hồng Đức (bộ luật lớn, tiến bộ nhất trong hình luật các triều đại phong kiến).
Lịch sử ghi lại, hồi ấy đất kinh kỳ phồn hoa quý như vàng, dân phủ Phụng Thiên trong thành Thăng Long bị quan lại o ép đuổi đi để lấy đất bán lại giá cao cho người mới. Quan Ngự sử Quách Đình Bảo đã dâng biểu vạch tội bọn tham nhũng, xin vua xuống dụ quan lại phủ Phụng Thiên không được vô cớ đuổi dân, khiến dân kinh đô vô cùng biết ơn.
Tháng 9 năm Quý Mão (1483), cụ Bảo là Phó đô ngự sử, đã dâng biểu xin vua trừng trị bọn đại ác, đại nghịch, còn với tù thường tuỳ theo sự hối cải mà giảm hạn phạt, hạn tù, ân xá và được vua phê chuẩn.
Vua Lê Thánh Tông thấy cụ Bảo "hình luật tinh thông, làm việc quy củ, phân minh"… đã thăng chức Thượng Thư Bộ Lễ.
Cụ Quách Đình Bảo còn theo lệnh vua đưa người về khai điền, lập ấp tại vùng Yên Tiến (Ý Yên, Nam Định). Khi về trí sĩ cụ được phong chức Thái phó.
Cụ mất (1/7 âm lịch năm 1508, thọ 76 tuổi), dân làng lập đền thờ cụ Quách Đình Bảo như vị Thành hoàng làng. Vua phong cụ làm Phúc thần làng Phúc Khê và ban đất xây lăng mộ.
.... và dâng hương
Cụ Quách Hữu Nghiêm – đi sứ làm rạng danh nước Việt
Cụ Quách Hữu Nghiêm sinh năm Nhâm Tuất (1442), đỗ Tiến sĩ khoa Bính Tuất (1466), sau anh trai Quách Đình Bảo 3 năm (lúc đó cụ 22 tuổi). Năm 1466, đời vua Lê Thánh Tông cụ thi đỗ Hoàng giáp, được bổ làm quan ở Hàn lâm viện, rồi Tả thị lang bộ Lễ, Phó Đô ngự sử, quan Ngự sử đài, rồi được thăng Thái thường tự khanh.
Sử gia Phan Huy Chú nhận xét ông là "Nhà ngoại giao đầy mưu chước chính trị". Lịch sử thời vua Lê Thánh Tông và Lê Hiến Tông ghi: "Việc ngoại giao với triều Minh khôn khéo, mềm dẻo về sách lược, cứng rắn về nguyên tắc".
Năm Nhâm Tuất 1502, cụ Quách Hữu Nghiêm làm Chánh sứ sang nhà Minh, với cớ tạ ơn mũ áo để duy trì quan hệ ngoại giao mềm dẻo. Cụ tỏ ra là một nhà ngoại giao xuất sắc. Chuyến đi sứ này Đoàn sứ bộ được đón tiếp trọng thể, kết quả tốt đẹp chưa từng có trong lịch sử bang giao Việt Nam - Trung Quốc.
Năm 1503 trên đường về thăm quê, tới bến Côn Giang cụ Quách Hữu Nghiêm không ốm mà mất, nhằm ngày 9/9 năm Quý Hợi (1503), hưởng thọ 62 tuổi. Vua Lê Hiến Tông vô cùng thương xót, sắc phong cho cụ là "Thượng Đẳng Thần", ban chỉ dụ xây Đền Côn Giang thờ tại làng Thuyền Quan (nay là xã Thái Hà, huyện Thái Thụy, Thái Bình), và 50 mẫu ruộng để bốn mùa hương khói tế lễ. Cụ còn được dân lập đền thờ tại xã Thái Tân (Thái Thụy, Thái Bình) và tại Hoàng Mai (Quỳnh Lưu, Nghệ An).
Phố mang tên cụ Quách Hữu Nghiêm.
Hai anh em đều đỗ Tiến sĩ, được khắc tên vào bia Tiến sĩ ở Văn Miếu Quốc Tử Giám
Điểm thú vị là anh trưởng Quách Đình Bảo và em út Quách Hữu Nghiêm đều đỗ Tiến sĩ, được khắc tên vào bia Tiến sĩ ở Văn Miếu Quốc Tử Giám, rồi cùng làm quan ở những vị trí tương đương đồng triều. Cụ Quách Đình Bảo từng làm đến Thượng thư tam Bộ (bộ Lễ, bộ Hình và bộ Lại).
Cụ Quách Hữu Nghiêm nối gót anh y như thế. Cả hai cụ đều trải qua chức Đô Ngự Sử (chức quan được quyền can gián vua, vạch tội triều thần làm sai), có công phát triển văn hóa, giáo dục (làm bia Văn Miếu, tăng học bổng cho sĩ tử, chấm thi...), ngoại giao (làm Chánh sứ sang triều Minh toàn quân mệnh, tráng quốc uy, làm rạng non sông), quân sự.
Đoàn rước kiệu lễ hội.
Thái Phúc - vùng đất địa linh nhân kiệt sinh ra hai anh em ruột văn võ song toàn, đỗ đầu khoa bảng, sống làm quan đồng triều lưu danh sử sách, mất được lập đền thờ, nay vinh danh tên phố, tên trường ở quê hương. Đây cũng là cái nôi văn hóa văn nghệ, mỗi năm tới ngày giỗ Tổ con cháu họ Quách và cư dân dâng những bài tế lễ quan, những làn điệu múa, điệu chèo... - nét văn hóa tinh thần, ý nghĩa tâm linh làm phong phú đời sống cho cộng đồng, góp phần giáo dục con cháu về truyền thống yêu quê hương đất nước, đạo lý "uống nước nhớ nguồn" để:
"Ngàn thu sau rạng rỡ non sông
Muôn dặm tới huy hoàng cẩm tú
Đền thờ Quách tộc lại nức tiếng tố linh
Đất Thái Bình ắt tăng phần cẩm tú
Con cháu Quách tộc mang nhiều vinh dự"
(Hào khí Quách tộc - Chúc văn dâng tại Đền - Từ đường Thái Phúc năm Kỷ Hợi 2019).
Đền thờ - Từ đường và khu lăng mộ của cụ Quách Đình Bảo (thôn Phúc Tiền, xã Thái Phúc, huyện Thái Thụy) là nơi thờ hai anh em danh nhân; Đền Côn Giang thờ cụ Quách Hữu Nghiêm (xã Thái Hà, huyện Thái Thụy, thế kỷ thứ XV) đều được xếp hạng Di tích Lịch sử Văn hoá cấp quốc gia (năm 1989);
Từ đường họ Quách còn lưu giữ bức đại tự ghi bốn chữ "Thi lễ truyền gia", do vua Lê Thánh Tông ban tặng.
Đền Côn Giang được con dân tại địa phương tôn sùng thờ cúng, xin lộc học hành và thi cử.
Năm 2010-2011, ông Quách Tuấn Ngọc chủ trì cùng con cháu họ Quách đã tu bổ, tôn tạo Đền Côn Giang. Năm 2014, Đền Côn Giang được Nhà nước cho đại trùng tu giai đoạn 1.
Bình luận (0)
Ý kiến của bạn
Tin liên quan
Gần 100 trường đại học công bố lịch nghỉ Tết Bính Ngọ: ‘Kỷ lục’ nghỉ tới 43 ngày
Giáo dục - 23 phút trướcTrong số những trường Đại học đã công bố lịch nghỉ Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, Lạc Hồng đang là trường có kỳ nghỉ dài nhất với 43 ngày.
Hà Nội: Phát hiện cơ sở dùng chất cấm sản xuất 300 tấn giò chả
Pháp luật - 1 giờ trướcCông an TP Hà Nội vừa phát hiện một cơ sở sản xuất, sử dụng hàn the trong chế biến giò chả số lượng lớn ở phố cổ.
Cảnh báo biến tướng của tội phạm 'bắt cóc online'
Pháp luật - 1 giờ trướcTrong năm 2025, toàn TPHCM có 77 vụ "bắt cóc online" nhưng chỉ riêng nửa đầu tháng 1/2026 đã ghi nhận thêm 16 vụ mới, cho thấy loại tội phạm này đang có dấu hiệu gia tăng nhanh, biến tướng phức tạp, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý người dân và trật tự an toàn xã hội, nhất là trong nhóm học sinh, sinh viên.
Lào Cai: Thông tin mới về sức khỏe cháu bé trong vụ nghi án mẹ bị sát hại ở Xuân Ái
Đời sống - 3 giờ trướcGĐXH - Sau khi được phát hiện dưới khe ven đồi trong tình trạng bị vùi lấp, cháu bé trong vụ nghi án người mẹ bị sát hại tại xã Xuân Ái, Lào Cai đã được đưa đi cấp cứu và hiện sức khỏe tạm ổn định.
Bắt nhóm trộm chó mang theo hung khí để chống trả
Pháp luật - 3 giờ trướcGĐXH - Trong quá trình trộm chó, các đối tượng trang bị nhiều hung khí như bình xịt hơi cay, vôi bột pha ớt cay, đinh nhọn và dao nhằm chống trả người dân cũng như lực lượng chức năng khi bị truy bắt.
Lừa đảo bằng chiêu cào vé số trúng thưởng, chiếm đoạt 3 tỷ đồng
Pháp luật - 3 giờ trướcGĐXH - Bằng nhiều thủ đoạn tinh vi, nhóm do Lê Xuân Phước cầm đầu đã lừa đảo khoảng 500 người tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước, với tổng số tiền chiếm đoạt ước tính khoảng 3 tỷ đồng.
Khối không khí lạnh rất mạnh tiếp tục tràn xuống, Hà Nội có rét đỉnh điểm dưới 10 độ?
Thời sự - 6 giờ trướcGĐXH - Theo dự báo thời tiết, từ tối và đêm 20/1 không khí lạnh tăng cường sẽ tràn về nước ta, khu vực Bắc Bộ trời chuyển mưa rét. Tại Thủ đô Hà Nội có mưa rải rác, trời rét, nhiệt độ thấp nhất 12-14 độ.
Xử phạt 77 triệu đồng, tạm giữ 7 ngày đối với xe cứu thương có nhiều vi phạm nghiêm trọng
Thời sự - 6 giờ trướcGĐXH - Một xe cứu thương lưu thông trên cao tốc TP Hồ Chí Minh – Long Thành – Dầu Giây bị CSGT phát hiện nhiều vi phạm nghiêm trọng, dẫn đến mức phạt lên tới 77 triệu đồng.
Nghi án mẹ bị sát hại, con gái bị vùi lấp dưới đất khi đi mua lợn ở Lào Cai
Pháp luật - 6 giờ trướcGĐXH - Hai mẹ con trong lúc đi mua lợn tại xã Xuân Ái (tỉnh Lào Cai) thì bất ngờ mất tích bí ẩn. Người mẹ sau đó được phát hiện đã tử vong, còn bé gái 6 tuổi may mắn sống sót dù bị vùi lấp dưới đất trong đêm.
Khởi tố 11 thanh, thiếu niên mang hung khí rượt đuổi đánh nhau ở Thái Nguyên
Pháp luật - 6 giờ trướcGĐXH - Liên quan vụ tụ tập đông người, sử dụng hung khí để giải quyết mâu thuẫn tại xã Chợ Đồn, Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an tỉnh Thái Nguyên đã khởi tố 11 bị can về tội Gây rối trật tự công cộng.
Cao Bằng: Nguy cơ lộ clip nhạy cảm từ camera giám sát gia đình
Đời sốngGĐXH - Hiện nay, việc lắp đặt camera giám sát tại các hộ gia đình trên địa bàn tỉnh Cao Bằng ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, bên cạnh lợi ích bảo vệ tài sản, thiết bị này đang trở thành mục tiêu tấn công của tội phạm mạng, gây ra những hệ lụy nghiêm trọng về an toàn thông tin và đời tư cá nhân.
