Tags:
Ngôi Từ đường thờ hai anh em ruột sống làm quan cùng triều, mất vang danh cùng thành phố ở Thái Bình
GiadinhNet – Một thành phố ở Thái Bình đã đặt tên phố mới và trường học mang tên cụ Quách Đình Bảo, và trước đó một phố mới được đặt tên cụ Quách Hữu Nghiêm – hai anh em ruột sống làm quan cùng triều, mất vang danh cùng thành phố.
Vẻ vang dòng họ Quách
Mới đây tên cụ Quách Đình Bảo và một trường tiểu học được thành phố Thái Bình đặt tên. Trước đó tên cụ Quách Hữu Nghiêm (tên đệm khác của cụ Quách Đình Nghiêm) cũng đã thành một tên phố. Và ngày 9/9 âm lịch là Tết cửu trùng của cả dân tộc, cũng là ngày khánh tiệc Lễ hội đền Côn Giang ở 2 Di tích văn hóa lịch sử quốc gia là Từ đường họ Quách (còn gọi là Đền Thái Phúc), và Đền Cun (Côn Giang).
Lễ hội thu hút dân làng Thuyền Quan và dân cư quanh vùng tham dự, tưởng nhớ Danh nhân - Phúc thần là Quách Đình Bảo và Quách Hữu Nghiêm - hai anh em ruột tài cao, trí lớn, từng đỗ đầu khoa bảng, làm quan đồng triều (vua Lê Thánh Tông, Lê Hiến Tông thế kỷ XV) tới chức Thượng thư, Đô ngự sử, cùng lưu danh sử sách.
Bia Côn giang bi ký ghi công cụ Quách Hữu Nghiêm.
Ngôi Từ đường họ Quách (Đền Thái Phúc) đã hơn 500 tuổi tới nay kiến trúc vẫn được giữ nguyên như cũ. Đền xây dựng 2 tòa theo hình chữ nhị. Trong cung cấm lưu giữ và thờ tự 1 bức kháng gian cao 1,8m, dài 2m cổ (thời Nguyễn), cùng bài vị, mũ, áo quan của 2 cụ.
Có nhiều đồ quý khác được lưu giữ như bức đại tự "Thi lễ truyền gia" do vua Lê Thánh Tông tặng cụ Quách Đình Bảo - ghi danh và nhắc nhở con cháu đời sau kế tiếp đường khoa bảng.
Khu Nhà truyền thống họ Quách còn lưu giữ được 5 sắc phong từ thời vua Tự Đức, Duy Tân, Khải Định tri ân công đức cụ Quách Hữu Nghiêm – cũng là nơi giáo dục cho con cháu đời đời về dòng họ hiển hách và truyền thống hiếu học của dòng họ, Những đồ phả của dòng họ Quách muốn hướng tới con cháu biết đến gia tộc vẻ vang họ Quách, lấy chữ Hiếu làm đầu, lấy chữ Trung làm trọng.
Từ đường thờ hai anh em ruột Quách Đình Bảo, Quách Hữu Nghiêm.
Cụ Quách Đình Bảo – Vị Tiến sỹ có công lớn với nước, với dân
Cụ Quách Đình Bảo đỗ Thám hoa khoa Quý Mùi, được bổ chức Trực học sĩ trong Viện Hàn lâm. Năm Quang Thuận (1457) kỳ thi Hội, cụ Bảo đỗ Thủ khoa (cùng thi có cụ Lương Thế Vinh đỗ thứ hai). Đến kỳ thi Đình, năm Quang Thuận thứ 4 (1463), có 4.400 người dự thi, đích thân vua Lê Thánh Tông ra đề "Đạo trị nước của các Vương" thì 44 người đỗ Tiến sĩ.
Người đời lúc đó có câu nói về tam khôi: Trạng nguyên Lương Thế Vinh/ Bảng nhãn Nguyễn Đức Trinh/ Thám hoa Quách Đình Bảo/ Thiên hạ cộng tri danh (Thiên hạ ai cũng biết tiếng). Vua Lê Thánh Tông rất vui mừng vì chọn được 3 nhân tài xuất chúng, nổi tiếng văn hay, chữ tốt nên cho thêu ba lá cờ, ban cho mỗi người một lá để vinh quy.
Con cháu họ Quách về dự Lễ hội...
Ngay sau đó, cụ Quách Đình Bảo được bổ nhậm chức Trung thư tỉnh, xong thăng Trung thư xá nhân, Công bộ cấp sự trung – Hàn lâm viện đại học sĩ… trải qua nhiều chức quan và thăng tới chức Ngự sử đài, Phó Đô ngự sử. Khi giữ chức Thượng thư Bộ Hình cụ Bảo đã góp phần hoàn chỉnh và cụ thể hoá luật Hồng Đức (bộ luật lớn, tiến bộ nhất trong hình luật các triều đại phong kiến).
Lịch sử ghi lại, hồi ấy đất kinh kỳ phồn hoa quý như vàng, dân phủ Phụng Thiên trong thành Thăng Long bị quan lại o ép đuổi đi để lấy đất bán lại giá cao cho người mới. Quan Ngự sử Quách Đình Bảo đã dâng biểu vạch tội bọn tham nhũng, xin vua xuống dụ quan lại phủ Phụng Thiên không được vô cớ đuổi dân, khiến dân kinh đô vô cùng biết ơn.
Tháng 9 năm Quý Mão (1483), cụ Bảo là Phó đô ngự sử, đã dâng biểu xin vua trừng trị bọn đại ác, đại nghịch, còn với tù thường tuỳ theo sự hối cải mà giảm hạn phạt, hạn tù, ân xá và được vua phê chuẩn.
Vua Lê Thánh Tông thấy cụ Bảo "hình luật tinh thông, làm việc quy củ, phân minh"… đã thăng chức Thượng Thư Bộ Lễ.
Cụ Quách Đình Bảo còn theo lệnh vua đưa người về khai điền, lập ấp tại vùng Yên Tiến (Ý Yên, Nam Định). Khi về trí sĩ cụ được phong chức Thái phó.
Cụ mất (1/7 âm lịch năm 1508, thọ 76 tuổi), dân làng lập đền thờ cụ Quách Đình Bảo như vị Thành hoàng làng. Vua phong cụ làm Phúc thần làng Phúc Khê và ban đất xây lăng mộ.
.... và dâng hương
Cụ Quách Hữu Nghiêm – đi sứ làm rạng danh nước Việt
Cụ Quách Hữu Nghiêm sinh năm Nhâm Tuất (1442), đỗ Tiến sĩ khoa Bính Tuất (1466), sau anh trai Quách Đình Bảo 3 năm (lúc đó cụ 22 tuổi). Năm 1466, đời vua Lê Thánh Tông cụ thi đỗ Hoàng giáp, được bổ làm quan ở Hàn lâm viện, rồi Tả thị lang bộ Lễ, Phó Đô ngự sử, quan Ngự sử đài, rồi được thăng Thái thường tự khanh.
Sử gia Phan Huy Chú nhận xét ông là "Nhà ngoại giao đầy mưu chước chính trị". Lịch sử thời vua Lê Thánh Tông và Lê Hiến Tông ghi: "Việc ngoại giao với triều Minh khôn khéo, mềm dẻo về sách lược, cứng rắn về nguyên tắc".
Năm Nhâm Tuất 1502, cụ Quách Hữu Nghiêm làm Chánh sứ sang nhà Minh, với cớ tạ ơn mũ áo để duy trì quan hệ ngoại giao mềm dẻo. Cụ tỏ ra là một nhà ngoại giao xuất sắc. Chuyến đi sứ này Đoàn sứ bộ được đón tiếp trọng thể, kết quả tốt đẹp chưa từng có trong lịch sử bang giao Việt Nam - Trung Quốc.
Năm 1503 trên đường về thăm quê, tới bến Côn Giang cụ Quách Hữu Nghiêm không ốm mà mất, nhằm ngày 9/9 năm Quý Hợi (1503), hưởng thọ 62 tuổi. Vua Lê Hiến Tông vô cùng thương xót, sắc phong cho cụ là "Thượng Đẳng Thần", ban chỉ dụ xây Đền Côn Giang thờ tại làng Thuyền Quan (nay là xã Thái Hà, huyện Thái Thụy, Thái Bình), và 50 mẫu ruộng để bốn mùa hương khói tế lễ. Cụ còn được dân lập đền thờ tại xã Thái Tân (Thái Thụy, Thái Bình) và tại Hoàng Mai (Quỳnh Lưu, Nghệ An).
Phố mang tên cụ Quách Hữu Nghiêm.
Hai anh em đều đỗ Tiến sĩ, được khắc tên vào bia Tiến sĩ ở Văn Miếu Quốc Tử Giám
Điểm thú vị là anh trưởng Quách Đình Bảo và em út Quách Hữu Nghiêm đều đỗ Tiến sĩ, được khắc tên vào bia Tiến sĩ ở Văn Miếu Quốc Tử Giám, rồi cùng làm quan ở những vị trí tương đương đồng triều. Cụ Quách Đình Bảo từng làm đến Thượng thư tam Bộ (bộ Lễ, bộ Hình và bộ Lại).
Cụ Quách Hữu Nghiêm nối gót anh y như thế. Cả hai cụ đều trải qua chức Đô Ngự Sử (chức quan được quyền can gián vua, vạch tội triều thần làm sai), có công phát triển văn hóa, giáo dục (làm bia Văn Miếu, tăng học bổng cho sĩ tử, chấm thi...), ngoại giao (làm Chánh sứ sang triều Minh toàn quân mệnh, tráng quốc uy, làm rạng non sông), quân sự.
Đoàn rước kiệu lễ hội.
Thái Phúc - vùng đất địa linh nhân kiệt sinh ra hai anh em ruột văn võ song toàn, đỗ đầu khoa bảng, sống làm quan đồng triều lưu danh sử sách, mất được lập đền thờ, nay vinh danh tên phố, tên trường ở quê hương. Đây cũng là cái nôi văn hóa văn nghệ, mỗi năm tới ngày giỗ Tổ con cháu họ Quách và cư dân dâng những bài tế lễ quan, những làn điệu múa, điệu chèo... - nét văn hóa tinh thần, ý nghĩa tâm linh làm phong phú đời sống cho cộng đồng, góp phần giáo dục con cháu về truyền thống yêu quê hương đất nước, đạo lý "uống nước nhớ nguồn" để:
"Ngàn thu sau rạng rỡ non sông
Muôn dặm tới huy hoàng cẩm tú
Đền thờ Quách tộc lại nức tiếng tố linh
Đất Thái Bình ắt tăng phần cẩm tú
Con cháu Quách tộc mang nhiều vinh dự"
(Hào khí Quách tộc - Chúc văn dâng tại Đền - Từ đường Thái Phúc năm Kỷ Hợi 2019).
Đền thờ - Từ đường và khu lăng mộ của cụ Quách Đình Bảo (thôn Phúc Tiền, xã Thái Phúc, huyện Thái Thụy) là nơi thờ hai anh em danh nhân; Đền Côn Giang thờ cụ Quách Hữu Nghiêm (xã Thái Hà, huyện Thái Thụy, thế kỷ thứ XV) đều được xếp hạng Di tích Lịch sử Văn hoá cấp quốc gia (năm 1989);
Từ đường họ Quách còn lưu giữ bức đại tự ghi bốn chữ "Thi lễ truyền gia", do vua Lê Thánh Tông ban tặng.
Đền Côn Giang được con dân tại địa phương tôn sùng thờ cúng, xin lộc học hành và thi cử.
Năm 2010-2011, ông Quách Tuấn Ngọc chủ trì cùng con cháu họ Quách đã tu bổ, tôn tạo Đền Côn Giang. Năm 2014, Đền Côn Giang được Nhà nước cho đại trùng tu giai đoạn 1.
Bình luận (0)
Ý kiến của bạn
Tin liên quan
Giây phút nhanh trí nhân viên ngân hàng giúp người phụ nữ thoát khỏi bẫy lừa đảo 160 triệu đồng
Xã hội - 19 phút trướcGĐXH - Trong quá trình làm thủ tục chuyển tiền, nhân viên ngân hàng phát hiện bà N.T.K lo lắng và có biểu hiện bất thường. Nghi bị các đối tượng thao túng, phía ngân hàng chủ động trì hoãn giao dịch và thông báo cho Công an phường Hoành Bồ.
Được cát tinh chống lưng, 3 con giáp này cuối năm Âm lịch tài lộc rực rỡ bất ngờ
Đời sống - 1 giờ trướcGĐXH - Tử vi cho thấy từ nay đến hết năm Âm lịch, một số con giáp bước vào giai đoạn "đổi vận" rõ rệt khi được cát tinh chiếu rọi, quý nhân xuất hiện đúng lúc.
Công nhân gặp nạn tử vong khi đang làm việc, Giám đốc công ty bị khởi tố
Pháp luật - 1 giờ trướcGĐXH - Mặc dù chưa được đào tạo về hàn điện, không có chứng chỉ chuyên môn, chưa được huấn luyện an toàn lao động nhưng Đinh Quyền vẫn phân công nhóm công nhân thực hiện sửa chữa, cải tạo vỏ xuồng, sau đó xảy ra tai nạn lao động khiến một công nhân tử vong.
Khi những ‘núi rác’ quá tải trở thành áp lực đè nặng môi trường ở Thanh Hóa
Thời sự - 4 giờ trướcGĐXH - Thanh Hóa đang đối mặt với tình trạng các bãi rác Núi Voi, Sầm Sơn và Đông Nam quá tải nghiêm trọng, gây ô nhiễm nguồn nước và không khí, ảnh hưởng đến sức khỏe, khiến người dân bức xúc.
Lịch nghỉ Tết Nguyên đán 2026 của học sinh 34 tỉnh thành trên cả nước
Giáo dục - 4 giờ trướcGĐXH - Dưới đây là chi tiết lịch nghỉ Tết Nguyên đán 2026 của học sinh 34 tỉnh, thành phố trên cả nước.
Công an Hà Nội truy tìm đối tượng lừa đảo đổi tiền mới
Pháp luật - 4 giờ trướcGĐXH - Nhận đơn tố giác đối tượng Lương Ngọc Anh (trú tại Giảng Võ, Hà Nội) chiếm đoạt số tiền 300 triệu đồng thông qua việc nhận tiền đổi tiền mới. Công an TP Hà Nội thông báo truy tìm đối tượng này.
Hé lộ nguyên nhân vụ tai nạn liên hoàn trên cao tốc Pháp Vân - Nghi Sơn khiến 9 người thương vong
Thời sự - 7 giờ trướcGĐXH - Rạng sáng 14/1, một vụ tai nạn giao thông đặc biệt nghiêm trọng đã xảy ra trên tuyến cao tốc qua địa phận tỉnh Thanh Hóa khiến 4 người tử vong và 5 người bị thương. Kết quả điều tra sơ bộ cho thấy thảm kịch bắt nguồn từ hàng loạt thói quen lái xe tùy tiện, coi thường pháp luật của cả ba tài xế liên quan.
Từ 1/3, ứng dụng Mobile Banking sẽ tự động ngừng hoạt động hoặc thoát khi gặp 3 trường hợp này
Đời sống - 9 giờ trướcGĐXH - Theo Thông tư số 77/2025/TT-NHNN, từ 1/3, ứng dụng Mobile Banking sẽ tự động ngừng hoạt động hoặc thoát khi gặp 3 trường hợp.
Hà Nội: Nghi án phóng hỏa nhà nghỉ lúc rạng sáng, cảnh sát dùng xe thang giải cứu 7 người
Pháp luật - 10 giờ trướcGĐXH - Rạng sáng ngày 14/1, lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH Công an TP Hà Nội đã kịp thời dập tắt đám cháy tại một nhà nghỉ cao tầng ở phường Hà Đông (TP Hà Nội), giải cứu thành công 7 người mắc kẹt. Đáng chú ý, cơ quan công an đã tạm giữ một đối tượng để điều tra về hành vi nghi vấn cố ý gây cháy.
Hà Nội: Danh sách 23 trường hợp vượt đèn đỏ và hàng chục trường hợp vi phạm bị Camera AI 'bắt' ngày 13/1
Pháp luật - 10 giờ trướcGĐXH - Trong 24 giờ qua (từ trưa 12/1 đến trưa 13/1/2026), hệ thống Camera giám sát tích hợp AI tiếp tục ghi nhận hàng chục trường hợp vi phạm luật giao thông. Đáng chú ý, trong khi lỗi vượt đèn đỏ tại nội đô giảm nhẹ thì lỗi không thắt dây an toàn trên cao tốc lại có chiều hướng gia tăng.
Tin sáng 14/1: Người dân có sổ trắng, sổ xanh được cấp đổi sang sổ đỏ theo quy định mới; Ngày nghỉ lễ 24/11 năm nay rơi vào thứ mấy?
Thời sựGĐXH - Cục Quản lý đất đai cho biết, theo Nghị quyết 254/2025 của Quốc hội sổ trắng, sổ xanh được cấp trong giai đoạn 1993-1997 vẫn có giá trị tương đương với sổ đỏ hiện nay...
