Tags:
Ngôi Từ đường thờ hai anh em ruột sống làm quan cùng triều, mất vang danh cùng thành phố ở Thái Bình
GiadinhNet – Một thành phố ở Thái Bình đã đặt tên phố mới và trường học mang tên cụ Quách Đình Bảo, và trước đó một phố mới được đặt tên cụ Quách Hữu Nghiêm – hai anh em ruột sống làm quan cùng triều, mất vang danh cùng thành phố.
Vẻ vang dòng họ Quách
Mới đây tên cụ Quách Đình Bảo và một trường tiểu học được thành phố Thái Bình đặt tên. Trước đó tên cụ Quách Hữu Nghiêm (tên đệm khác của cụ Quách Đình Nghiêm) cũng đã thành một tên phố. Và ngày 9/9 âm lịch là Tết cửu trùng của cả dân tộc, cũng là ngày khánh tiệc Lễ hội đền Côn Giang ở 2 Di tích văn hóa lịch sử quốc gia là Từ đường họ Quách (còn gọi là Đền Thái Phúc), và Đền Cun (Côn Giang).
Lễ hội thu hút dân làng Thuyền Quan và dân cư quanh vùng tham dự, tưởng nhớ Danh nhân - Phúc thần là Quách Đình Bảo và Quách Hữu Nghiêm - hai anh em ruột tài cao, trí lớn, từng đỗ đầu khoa bảng, làm quan đồng triều (vua Lê Thánh Tông, Lê Hiến Tông thế kỷ XV) tới chức Thượng thư, Đô ngự sử, cùng lưu danh sử sách.
Bia Côn giang bi ký ghi công cụ Quách Hữu Nghiêm.
Ngôi Từ đường họ Quách (Đền Thái Phúc) đã hơn 500 tuổi tới nay kiến trúc vẫn được giữ nguyên như cũ. Đền xây dựng 2 tòa theo hình chữ nhị. Trong cung cấm lưu giữ và thờ tự 1 bức kháng gian cao 1,8m, dài 2m cổ (thời Nguyễn), cùng bài vị, mũ, áo quan của 2 cụ.
Có nhiều đồ quý khác được lưu giữ như bức đại tự "Thi lễ truyền gia" do vua Lê Thánh Tông tặng cụ Quách Đình Bảo - ghi danh và nhắc nhở con cháu đời sau kế tiếp đường khoa bảng.
Khu Nhà truyền thống họ Quách còn lưu giữ được 5 sắc phong từ thời vua Tự Đức, Duy Tân, Khải Định tri ân công đức cụ Quách Hữu Nghiêm – cũng là nơi giáo dục cho con cháu đời đời về dòng họ hiển hách và truyền thống hiếu học của dòng họ, Những đồ phả của dòng họ Quách muốn hướng tới con cháu biết đến gia tộc vẻ vang họ Quách, lấy chữ Hiếu làm đầu, lấy chữ Trung làm trọng.
Từ đường thờ hai anh em ruột Quách Đình Bảo, Quách Hữu Nghiêm.
Cụ Quách Đình Bảo – Vị Tiến sỹ có công lớn với nước, với dân
Cụ Quách Đình Bảo đỗ Thám hoa khoa Quý Mùi, được bổ chức Trực học sĩ trong Viện Hàn lâm. Năm Quang Thuận (1457) kỳ thi Hội, cụ Bảo đỗ Thủ khoa (cùng thi có cụ Lương Thế Vinh đỗ thứ hai). Đến kỳ thi Đình, năm Quang Thuận thứ 4 (1463), có 4.400 người dự thi, đích thân vua Lê Thánh Tông ra đề "Đạo trị nước của các Vương" thì 44 người đỗ Tiến sĩ.
Người đời lúc đó có câu nói về tam khôi: Trạng nguyên Lương Thế Vinh/ Bảng nhãn Nguyễn Đức Trinh/ Thám hoa Quách Đình Bảo/ Thiên hạ cộng tri danh (Thiên hạ ai cũng biết tiếng). Vua Lê Thánh Tông rất vui mừng vì chọn được 3 nhân tài xuất chúng, nổi tiếng văn hay, chữ tốt nên cho thêu ba lá cờ, ban cho mỗi người một lá để vinh quy.
Con cháu họ Quách về dự Lễ hội...
Ngay sau đó, cụ Quách Đình Bảo được bổ nhậm chức Trung thư tỉnh, xong thăng Trung thư xá nhân, Công bộ cấp sự trung – Hàn lâm viện đại học sĩ… trải qua nhiều chức quan và thăng tới chức Ngự sử đài, Phó Đô ngự sử. Khi giữ chức Thượng thư Bộ Hình cụ Bảo đã góp phần hoàn chỉnh và cụ thể hoá luật Hồng Đức (bộ luật lớn, tiến bộ nhất trong hình luật các triều đại phong kiến).
Lịch sử ghi lại, hồi ấy đất kinh kỳ phồn hoa quý như vàng, dân phủ Phụng Thiên trong thành Thăng Long bị quan lại o ép đuổi đi để lấy đất bán lại giá cao cho người mới. Quan Ngự sử Quách Đình Bảo đã dâng biểu vạch tội bọn tham nhũng, xin vua xuống dụ quan lại phủ Phụng Thiên không được vô cớ đuổi dân, khiến dân kinh đô vô cùng biết ơn.
Tháng 9 năm Quý Mão (1483), cụ Bảo là Phó đô ngự sử, đã dâng biểu xin vua trừng trị bọn đại ác, đại nghịch, còn với tù thường tuỳ theo sự hối cải mà giảm hạn phạt, hạn tù, ân xá và được vua phê chuẩn.
Vua Lê Thánh Tông thấy cụ Bảo "hình luật tinh thông, làm việc quy củ, phân minh"… đã thăng chức Thượng Thư Bộ Lễ.
Cụ Quách Đình Bảo còn theo lệnh vua đưa người về khai điền, lập ấp tại vùng Yên Tiến (Ý Yên, Nam Định). Khi về trí sĩ cụ được phong chức Thái phó.
Cụ mất (1/7 âm lịch năm 1508, thọ 76 tuổi), dân làng lập đền thờ cụ Quách Đình Bảo như vị Thành hoàng làng. Vua phong cụ làm Phúc thần làng Phúc Khê và ban đất xây lăng mộ.
.... và dâng hương
Cụ Quách Hữu Nghiêm – đi sứ làm rạng danh nước Việt
Cụ Quách Hữu Nghiêm sinh năm Nhâm Tuất (1442), đỗ Tiến sĩ khoa Bính Tuất (1466), sau anh trai Quách Đình Bảo 3 năm (lúc đó cụ 22 tuổi). Năm 1466, đời vua Lê Thánh Tông cụ thi đỗ Hoàng giáp, được bổ làm quan ở Hàn lâm viện, rồi Tả thị lang bộ Lễ, Phó Đô ngự sử, quan Ngự sử đài, rồi được thăng Thái thường tự khanh.
Sử gia Phan Huy Chú nhận xét ông là "Nhà ngoại giao đầy mưu chước chính trị". Lịch sử thời vua Lê Thánh Tông và Lê Hiến Tông ghi: "Việc ngoại giao với triều Minh khôn khéo, mềm dẻo về sách lược, cứng rắn về nguyên tắc".
Năm Nhâm Tuất 1502, cụ Quách Hữu Nghiêm làm Chánh sứ sang nhà Minh, với cớ tạ ơn mũ áo để duy trì quan hệ ngoại giao mềm dẻo. Cụ tỏ ra là một nhà ngoại giao xuất sắc. Chuyến đi sứ này Đoàn sứ bộ được đón tiếp trọng thể, kết quả tốt đẹp chưa từng có trong lịch sử bang giao Việt Nam - Trung Quốc.
Năm 1503 trên đường về thăm quê, tới bến Côn Giang cụ Quách Hữu Nghiêm không ốm mà mất, nhằm ngày 9/9 năm Quý Hợi (1503), hưởng thọ 62 tuổi. Vua Lê Hiến Tông vô cùng thương xót, sắc phong cho cụ là "Thượng Đẳng Thần", ban chỉ dụ xây Đền Côn Giang thờ tại làng Thuyền Quan (nay là xã Thái Hà, huyện Thái Thụy, Thái Bình), và 50 mẫu ruộng để bốn mùa hương khói tế lễ. Cụ còn được dân lập đền thờ tại xã Thái Tân (Thái Thụy, Thái Bình) và tại Hoàng Mai (Quỳnh Lưu, Nghệ An).
Phố mang tên cụ Quách Hữu Nghiêm.
Hai anh em đều đỗ Tiến sĩ, được khắc tên vào bia Tiến sĩ ở Văn Miếu Quốc Tử Giám
Điểm thú vị là anh trưởng Quách Đình Bảo và em út Quách Hữu Nghiêm đều đỗ Tiến sĩ, được khắc tên vào bia Tiến sĩ ở Văn Miếu Quốc Tử Giám, rồi cùng làm quan ở những vị trí tương đương đồng triều. Cụ Quách Đình Bảo từng làm đến Thượng thư tam Bộ (bộ Lễ, bộ Hình và bộ Lại).
Cụ Quách Hữu Nghiêm nối gót anh y như thế. Cả hai cụ đều trải qua chức Đô Ngự Sử (chức quan được quyền can gián vua, vạch tội triều thần làm sai), có công phát triển văn hóa, giáo dục (làm bia Văn Miếu, tăng học bổng cho sĩ tử, chấm thi...), ngoại giao (làm Chánh sứ sang triều Minh toàn quân mệnh, tráng quốc uy, làm rạng non sông), quân sự.
Đoàn rước kiệu lễ hội.
Thái Phúc - vùng đất địa linh nhân kiệt sinh ra hai anh em ruột văn võ song toàn, đỗ đầu khoa bảng, sống làm quan đồng triều lưu danh sử sách, mất được lập đền thờ, nay vinh danh tên phố, tên trường ở quê hương. Đây cũng là cái nôi văn hóa văn nghệ, mỗi năm tới ngày giỗ Tổ con cháu họ Quách và cư dân dâng những bài tế lễ quan, những làn điệu múa, điệu chèo... - nét văn hóa tinh thần, ý nghĩa tâm linh làm phong phú đời sống cho cộng đồng, góp phần giáo dục con cháu về truyền thống yêu quê hương đất nước, đạo lý "uống nước nhớ nguồn" để:
"Ngàn thu sau rạng rỡ non sông
Muôn dặm tới huy hoàng cẩm tú
Đền thờ Quách tộc lại nức tiếng tố linh
Đất Thái Bình ắt tăng phần cẩm tú
Con cháu Quách tộc mang nhiều vinh dự"
(Hào khí Quách tộc - Chúc văn dâng tại Đền - Từ đường Thái Phúc năm Kỷ Hợi 2019).
Đền thờ - Từ đường và khu lăng mộ của cụ Quách Đình Bảo (thôn Phúc Tiền, xã Thái Phúc, huyện Thái Thụy) là nơi thờ hai anh em danh nhân; Đền Côn Giang thờ cụ Quách Hữu Nghiêm (xã Thái Hà, huyện Thái Thụy, thế kỷ thứ XV) đều được xếp hạng Di tích Lịch sử Văn hoá cấp quốc gia (năm 1989);
Từ đường họ Quách còn lưu giữ bức đại tự ghi bốn chữ "Thi lễ truyền gia", do vua Lê Thánh Tông ban tặng.
Đền Côn Giang được con dân tại địa phương tôn sùng thờ cúng, xin lộc học hành và thi cử.
Năm 2010-2011, ông Quách Tuấn Ngọc chủ trì cùng con cháu họ Quách đã tu bổ, tôn tạo Đền Côn Giang. Năm 2014, Đền Côn Giang được Nhà nước cho đại trùng tu giai đoạn 1.
Bình luận (0)
Ý kiến của bạn
Tin liên quan
Phú Thọ: Khoảnh khắc vụ tai nạn khiến hai người đi xe máy bị ô tô cán tử vong trên Quốc lộ 6
Đời sống - 3 giờ trướcGĐXH - Vụ tai nạn xảy ra vào chiều 8/1 tại một khúc cua trên Quốc lộ 6 (tỉnh Phú Thọ), khi chiếc xe ô tô con đang vượt xe khách cùng chiều thì tông trúng 2 người đi xe máy chạy hướng ngược lại.
Video bé trai bị thương nặng dưới bánh xe máy chuyên dùng
Xã hội - 5 giờ trướcGĐXH – Va chạm với xe máy chuyên dùng khiến một bé trai bị thương nặng. Nguyên nhân do tài xế thiếu quan sát, không giữ khoảng cách an toàn khi lưu thông cùng chiều với xe đạp phía trước.
Cây mai trăm tuổi giá hơn 3 tỷ đồng ở An Giang
Xã hội - 8 giờ trướcMột cây mai vàng cổ thụ khoảng 100 năm tuổi đang thu hút sự chú ý của đông đảo người dân và du khách khi tới chợ hoa xuân Long Xuyên (phường Long Xuyên, tỉnh An Giang), "cụ mai" có dáng thế đồ sộ, tán rộng và giá bán cũng "khủng" không kém.
Vì sao năm 2026 người nộp thuế bắt buộc phải đăng ký mã số thuế cá nhân?
Đời sống - 9 giờ trướcGĐXH - Theo quy định của pháp luật Việt Nam, cá nhân có thu nhập chịu thuế (từ tiền lương, tiền công, kinh doanh...) đều phải đăng ký mã số thuế để cơ quan nhà nước theo dõi và quản lý việc thực hiện nghĩa vụ đóng góp vào ngân sách.
Thái Nguyên: Sau vụ CSGT hy sinh, nhìn lại nguy cơ từ xe tải chở đất phục vụ dự án tái định cư Bản Áng
Đời sống - 9 giờ trướcGĐXH - Vụ tai nạn giao thông khiến một cán bộ CSGT hy sinh khi làm nhiệm vụ một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về an toàn giao thông. Thực tế tại dự án Khu tái định cư Bản Áng cho thấy xe tải chở đất, nhiều xe gắn phù hiệu “TQ”, hoạt động dày đặc trong khu dân cư, phát sinh bụi bặm và nguy cơ tai nạn.
'Cụ' đào trăm năm tuổi, giá thuê 120 triệu đồng giữa phố Hà Nội
Xã hội - 9 giờ trướcGiữa chợ hoa xuân trên đường Lạc Long Quân (Hà Nội) những ngày cận Tết, xuất hiện gốc đào cổ thụ với giá cho thuê hơn trăm triệu đồng.
Du khách háo hức đi tham quan… nghĩa địa
Xã hội - 10 giờ trướcBị cuốn hút bởi các clip “rì viu” lăng mộ, hai du khách nước ngoài đã dành nhiều thời gian để đi tham quan nơi an nghỉ của người Việt sau khi đến Đà Nẵng.
Hé lộ manh mối bất ngờ khiến nhóm cướp ngân hàng ở Gia Lai sa lưới
Pháp luật - 10 giờ trướcSau 18 ngày gây ra vụ cướp ngân hàng rúng động ở Gia Lai, lực lượng công an đã bắt giữ nhóm hung thủ từ những manh mối bất ngờ.
Hà Nội: Camera AI trích xuất danh sách 54 trường hợp vượt đèn đỏ từ 6/2 - 7/2
Pháp luật - 14 giờ trướcGĐXH - Trong 24 giờ qua (từ 6/2 - 7/2) dữ liệu mới nhất từ hệ thống giám sát thông minh (Camera AI) cho thấy ý thức chấp hành đèn tín hiệu của người dân tại các nút giao nội đô vẫn còn nhiều hạn chế, trong khi lưu lượng phương tiện trên cao tốc đang có xu hướng tăng cao.
Chuyện khó tin về người đàn ông nằm ngửa như khúc gỗ, cưới vợ đẹp, xây nhà tiền tỷ
Xã hội - 16 giờ trướcGĐXH - Suốt gần 24 năm, anh Nguyễn Bá Kỳ (phường Vinh Lộc, Nghệ An) sống trong tư thế nằm ngửa vì căn bệnh viêm đa khớp hiếm gặp khiến cơ thể gần như bất động. Thế nhưng, cuộc đời tưởng chừng chỉ gắn với chiếc giường bệnh, anh dựng xây gia đình và tạo cơ ngơi tiền tỷ, vượt lên mọi nghiệt ngã.
Dự báo thời tiết ngày 8/2: Hà Nội mưa rét đến bao giờ?
Xã hộiGĐXH - Dự báo thời tiết ngày 8/2, không khí lạnh đã ảnh hưởng đến khu Đông Bắc Bộ và một số nơi ở Tây Bắc Bộ, gây mưa, mưa rào rải rác, có nơi có dông; nhiệt độ giảm khoảng 1–3 độ.
