“Phương pháp chữa ngọng triệt để”: Chuyên gia khuyến nghị phụ huynh can thiệp sớm khi trẻ nói ngọng

Ngày 12/7, chương trình tọa đàm và ra mắt cuốn sách Phương pháp chữa ngọng triệt để của hai tác giả Nguyễn Thị Thanh Mai và Phạm Văn Luân do Nhà xuất bản Lao động phát hành diễn ra, thu hút sự tham gia của các chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục, tâm lý và ngôn ngữ. Sự kiện là dịp trao đổi về các phương pháp chỉnh sửa phát âm, đồng thời nhấn mạnh vai trò của phát âm chuẩn trong giáo dục và đời sống.

Chuyên gia tâm lý Đinh Đoàn nhận định, nếu như "học ăn" là bản năng sinh tồn thì "học nói" chính là kỹ năng giao tiếp quan trọng nhất của mỗi con người. Giọng nói không chỉ là phương tiện truyền đạt thông tin mà còn góp phần tạo dựng uy tín, niềm tin và quyết định hiệu quả giao tiếp trong học tập, công việc cũng như cuộc sống.

Theo ông, không phải ai nói hay cũng thành công, nhưng những người thành công đều có khả năng giao tiếp chuẩn mực. Một giọng nói rõ ràng, phát âm chính xác giúp tăng sức thuyết phục, trong khi phát âm sai kéo dài có thể trở thành rào cản vô hình trong giao tiếp.

Hiện nay, tình trạng nói ngọng vẫn là một vấn đề khá phổ biến. Nhiều người vẫn xem nói ngọng đơn thuần là đặc điểm vùng miền và chấp nhận sống chung với nó. Thế nhưng, với những nghề nghiệp đòi hỏi giao tiếp thường xuyên như giáo viên, phát thanh viên, người dẫn chương trình, diễn giả hay nhân viên kinh doanh… việc chuẩn hóa phát âm là điều rất quan trọng.

Không chỉ gây trở ngại trong giao tiếp, những lỗi phát âm kéo dài còn ảnh hưởng đến sự tự tin, hiệu quả học tập, công việc và khả năng thể hiện trước công chúng. Để điều chỉnh, nguyên tắc là "uốn cây từ thuở còn non", đặc biệt đúng với quá trình phát triển ngôn ngữ. Bởi khi cơ quan phát âm đã hoàn thiện, việc sửa ngọng sẽ khó khăn hơn nhiều. Do đó, cha mẹ cần tránh chủ quan cho rằng trẻ lớn lên sẽ tự hết nói ngọng mà cần theo dõi sự phát triển ngôn ngữ để có biện pháp can thiệp kịp thời.

Theo các chuyên gia, nói ngọng xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Một số trường hợp liên quan đến dị tật bẩm sinh như ngắn lưỡi, hở hàm ếch, bất thường cấu trúc khoang miệng hoặc các rối loạn về vận động cơ quan phát âm… Ngoài ra có thể do ảnh hưởng phương ngữ, thói quen bắt chước người lớn, bạn bè hoặc chưa được hướng dẫn phát âm đúng ngay từ nhỏ.

Thạc sĩ Nguyễn Thị Thanh Mai, chuyên gia giọng nói cho biết, với trẻ em ngoài những nguyên nhân về sinh lý, việc thiếu môi trường giao tiếp cũng là yếu tố đáng lưu ý. Việc dành nhiều thời gian cho thiết bị điện tử, ít tương tác trực tiếp với người thân có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển ngôn ngữ ở trẻ. Nếu không được hỗ trợ sớm, trẻ có nguy cơ hình thành các lỗi phát âm kéo dài.

Cùng với đó, sự khác biệt về phương ngữ giữa các vùng miền cũng khiến nhiều người gặp khó khăn khi sử dụng tiếng Việt chuẩn trong học tập và công việc. Giải pháp là luyện tập phát âm thường xuyên, học với người có phát âm chuẩn và áp dụng phương pháp phù hợp với từng dạng lỗi.

Nhu cầu chỉnh sửa phát âm ngày càng lớn nhưng theo các chuyên gia tại tọa đàm, Việt Nam vẫn còn thiếu những tài liệu bài bản, có cơ sở khoa học để hỗ trợ người học cũng như phụ huynh và giáo viên. Việc chữa ngọng tại Việt Nam lâu nay chủ yếu dựa trên kinh nghiệm cá nhân hoặc hướng dẫn truyền miệng, chưa có một hệ thống phương pháp đầy đủ, dễ áp dụng và có cơ sở khoa học.

Cuốn "Phương pháp chữa ngọng triệt để" được xây dựng nhằm góp phần bổ sung nguồn tài liệu về lĩnh vực này. Sách gồm bốn chương, đi từ việc nhận diện nguyên nhân, phân loại các dạng nói ngọng đến hướng dẫn quy trình chỉnh sửa phát âm. Người đọc được hướng dẫn cụ thể về cách đặt lưỡi, khẩu hình, hơi thở và các bài tập luyện tương ứng với từng lỗi phát âm.

Điểm khác biệt lớn nhất của cuốn sách nằm ở tính cụ thể và khả năng ứng dụng ngay vào thực tế. Người đọc không chỉ được giải thích nguyên nhân của từng dạng nói ngọng mà còn được hướng dẫn từng bước thực hành: cách đặt lưỡi, vị trí môi, hơi thở, khẩu hình, cách phát âm đúng và các bài tập luyện tập tương ứng. Mỗi nội dung đều được trình bày rõ ràng, trực quan, giúp người học có thể tự luyện tập hoặc hỗ trợ người khác một cách hiệu quả.

Đặc biệt, cuốn sách đã đúc kết các nguyên lý và công thức thực hành thành một phương pháp có hệ thống, giúp quá trình sửa ngọng không còn mang tính cảm tính hay thử - sai như trước đây. Đây là giá trị nổi bật, góp phần đưa việc chỉnh sửa phát âm trở nên khoa học, dễ tiếp cận và có thể nhân rộng.

Cuốn sách hướng tới nhiều nhóm độc giả khác nhau, từ trẻ em, phụ huynh, giáo viên, chuyên gia ngôn ngữ trị liệu đến những người trưởng thành mong muốn cải thiện phát âm và giọng nói để học tập, giao tiếp hoặc phục vụ công việc.

Các chuyên gia kỳ vọng sự ra đời của tài liệu này sẽ góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng về vai trò của phát âm chuẩn, đồng thời hỗ trợ quá trình xây dựng các phương pháp trị liệu ngôn ngữ có tính hệ thống hơn trong tương lai.

Thông điệp được các diễn giả thống nhất nhấn mạnh là: nói ngọng không phải là vấn đề không thể khắc phục. Điều quan trọng là phát hiện đúng nguyên nhân, lựa chọn phương pháp phù hợp và can thiệp càng sớm càng tốt để giúp người học tự tin hơn trong giao tiếp, học tập và cuộc sống.

Đưa con nói ngọng đi khám, cha mẹ bàng hàng khi nghe bác sỹ kết luận

GiadinhNet - Nhiều cha mẹ khi nghe con trẻ nói ngọng lại thấy vui tai nên mặc kệ theo kiểu: “Lớn lên trẻ khắc tự sửa”. Tuy nhiên, theo các chuyên gia y tế, trẻ nói ngọng có thể là do hậu quả từ một nguyên nhân khác, càng để lâu càng khiến trẻ học hành sa sút.