Người “mai mối” Lê Phương với Nguyễn Thanh nói gì?

Nhà văn Chu Lai: Tôi cũng từng là “nạn nhân” cùng thời với hai ông ấy

Trong các bài báo trước, cả ông Lê Phương và ông Nguyễn Thanh đều có đề cập đến việc trước khi hai ông viết kịch bản, Hãng phim có đặt hàng hai tác giả, nhưng không thành. Một trong hai người đó là nhà văn quân độiChu Lai. Ông Chu Lai cho biết:

Hồi đó có nhiều người viết lắm, tạo thành một “vệt” về BĐSG. Tôi cũng có viết về một nữ biệt động trong tác phẩm “Gió không thổi từ biển” và được đạo diễn Huy Thành ở TP HCM dựng thành phim nhựa. Hình như phim đó dựng trước cảphim BĐSG của đạo diễn Long Vân.

Sau đó, kịch bản này cũng được đăng trên báo Sài Gòn giải phóng nhiều kỳ cùng thời với “Những thiên thần ra trận” của hai ông Nguyễn Thanh và Lê Phương. Cũng có thể tôi cũng đã được “đặt hàng” để viết về BĐSG, nhưng làm sao bây giờ nhớ được. Chỉ có điều chắc chắn là tôi chưa từng viết về đội BĐSG như hai ông Lê Phương và Nguyễn Thanh.

Sự việc trôi qua lâu rồi nên cách tốt nhất là hai người nên ngồi lại với nhau. Hồi ấy, ý thức về bản quyền không có, nó là do cơ chế chứ không phải là chủ ý của một cá nhân nào. Vì thế, tôi thấy đằng sau chuyện này cũng không có gì gọi là khuất tất hay ăn chặn tiền của ai cả. Có thể là do không hiểu hết nhau, thiếu thông tin về nhau nên mới nghĩ rằng có gì đó mờ ám chăng?

Tôi cũng từng là “nạn nhân” cùng thời kỳ với hai ông ấy, một thời in ấn xô bồ mà không được xin phép, cũng không được trả một đồng nhuận bút nào. Hơn nữa, nếu có trả thì số tiền hồi đó cũng chả đáng kể, mỗi một kịch bản của tôi khi đó chỉ đủ để mua một chiếc quạt điện. Vì thế, nếu lấy tiền nhuận bút hồi đó để quy đổi ra giá trị tiền bây giờ là không có cơ sở.

Chủ nhiệm phim “Biệt động Sài Gòn” Vũ Văn Nha: Một vụ hợp tác rất cẩu thả!

Chủ nhiệm phim là người bao quát toàn bộ công việc của một đoàn làm phim. Thời bao cấp, vị trí này càng đặc biệt quan trọng và phải được biết gần như tất cả các việc phát sinh trong quá trình làm phim.

Tuy vậy, ông Vũ Văn Nha, chủ nhiệm phim BĐSG cho biết, không hề được báo cáo về vụ tranh chấp tác quyền giữa hai tác giả là ông Nguyễn Thanh và ông Lê Phương. Theo ông Nha, nếu ông Thanh không “cẩu thả” với “con đẻ” của mình ngay từ đầu thì sự việc đã khác.

- Ông biết chuyện ông Thanh khiếu nại về bản quyền tác giả kịch bản từ khi nào?

- Ngay từ năm 1984. Lúc đó, gần nhà tôi có treo loa phát thanh của Đài Phát thanh và Truyền hình Hà Nội. Và trong một chương trình, đài này đã nói về chuyện khiếu nại của ông Thanh. Sau khi nghe xong, tôi đã gặp ông Phương nói: “Đài người ta đưa cái chuyện đó lên sóng rồi. Thực hư thế nào tôi không biết, nhưng ông cần gặp ông ấy để giải quyết cho ổn thoả, đừng để xảy ra việc gì ầm ĩ nó không hay”. Lúc ấy, tôi nhớ ông Lê Phương trả lời: “Chẳng việc gì đâu anh ạ”.

Ông Vũ Văn Nha (thứ 2 từ trái sang) cùng các diễn viên BĐSG.

- Lúc đọc kịch bản, ông có thấy tên Nguyễn Thanh?

- Tôi không thấy. Chỉ thấy chữ và tên ông Lê Phương trong kịch bản thôi. Tôi xin nói thêm thế này: Khi ông Hải Phụng ký hợp đồng thuê chúng tôi (đạo diễn Long Vân, biên kịch Lê Phương, chủ nhiệm Vũ Văn Nha) làm bộ phim này (với kinh phí khoảng 3 triệu đồng/ tập) rồi, thì Cục điện ảnh thấy câu chuyện hấp dẫn, nội dung ổn, nên đã quyết định để Cục “gánh” thay ông Hải Phụng về kinh phí.

Nói như thế để thấy, ông Lê Phương cũng tham gia ngay từ đầu. Nhưng điều tôi không biết là trước đó, ông Phương với ông Thanh thoả thuận hợp tác với nhau như thế nào để xây dựng kịch bản.

Ít quan tâm đến “con đẻ” của mình ngay từ đầu

- Trong chuyện này, theo ông, nếu ngay từ ngày đầu, vấn đề hợp tác viết kịch bản giữa hai ông, được đưa ra công khai với những nhân vật chủ chốt của đoàn làm phim, thì liệu vụ kiện này có tồn tại?

- Nếu đưa ra thì chúng tôi sẽ phân xử ngay khi ấy. Nhưng đáng tiếc là ông Phương không nói gì và ngay ông Thanh cũng không quan tâm mấy đến đứa con tinh thần của mình, nên đã không đưa cho ông Long Vân và tôi cùng đọc kịch bản. Tôi là người điều hành tất cả các chu trình làm phim mà cũng chẳng được thông báo sự hợp tác của ông Thanh và ông Phương, thế thì làm sao giải quyết được.

- Ông có lý giải gì về việc phải đến tập 2 thì tên ông Nguyễn Thanh mới đứng cạnh tên ông Lê Phương?

- Theo tôi thì khi xem xong tập 1, không thấy tên mình, ông Thanh mới vặn ông Phương và ông Phương bèn đưa tên đồng tác giả kịch bản vào. Nói chung, tôi thấy sự hợp tác này rất cẩu thả. Nếu có biên bản ghi nhớ, có sự bàn luận với chúng tôi, thì đâu đến nỗi.

Rồi khi Báo Sài Gòn giải phóng đăng mười mấy kỳ kịch bản “Những thiên thần ra trận” chỉ có tên Lê Phương, thế mà ông Thanh cũng không khiếu nại công khai. Rồi các nơi in sách kịch bản này, cũng chả thấy ông Thanh nói gì. Bây giờ bới lại thì đã quá muộn, không thể tìm được bằng chứng. Con mình đẻ ra mà mình ít quan tâm đến nó ngay từ lúc bé, thì sau này quan tâm ra sao?

Chỉ có mỗi một “cái toà” có thể giải quyết được

- Có khi nào ông Thanh gặp ông để nói chuyện này?

* "Biệt động Sài Gòn": Những điều không có trên màn ảnh

- Ông ấy chưa gặp tôi bao giờ cả. Có cách đây mấy tháng, ông ấy gọi điện cho tôi hỏi rằng: “Anh có biết tôi không?”, tôi trả lời: “Tôi đâu có biết anh là ai, nhưng nếu anh kiện thì không toà án nào họ giải quyết được đâu, làm gì có chứng cứ gì. Chỉ có mỗi một “cái toà” có thể giải quyết được đó là tòa lương tâm – tức là hai anh tự giải quyết với nhau thôi. Cứ kéo dài, không biết có sống được mà theo kiện? Mới tháng trước, gặp ông Lê Phương, tôi cũng nói như vậy, và như hơn 20 năm về trước, ông Phương vẫn cho rằng: “Chẳng việc gì đâu anh ạ”.

- Ông Thanh đòi bồi thường khá nhiều tiền nhuận bút. Như ông biết, nhuận bút kịch bản lúc đó có khá?

- Thấp lắm, một kịch bản đồ sộ mới được khoảng 5.000đ. Nên theo tôi, chẳng nên khiếu nại về nhuận bút làm gì.