Càng gần Tết Nguyên đán, 'chợ' đổi tiền càng sôi động, phí đẩy lên cao

Thực hư thông tin Ngân hàng Nhà nước loại bỏ tiền mệnh giá 1.000 đến 5.000 đồng

GĐXH - Trước thông tin lan truyền trên mạng xã hội cho rằng Ngân hàng Nhà nước Việt Nam dự kiến loại bỏ các mệnh giá tiền từ 1.000 đồng đến 5.000 đồng, Ngân hàng Nhà nước khẳng định đây là thông tin không chính xác, không có cơ sở pháp lý và đề nghị người dân không chia sẻ các nội dung sai sự thật.

Các 'chợ' đổi tiền sôi động, phí đẩy lên cao

Càng gần Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, các hội nhóm mua bán, đổi tiền mới trên mạng xã hội hoạt động càng sôi động với hàng loạt lời quảng cáo như "tiền mới 100%", "đủ mệnh giá", "giao nhanh tận nơi", kéo theo đó là mức phí đổi tiền liên tục bị đẩy lên cao.

Chị Lê Thị Lan Anh (ở phường Hoàng Liệt, Hà Nội) đổi tiền lẻ sớm để sử dụng cho việc lì xì và lễ hội đầu năm với mong muốn đổi càng sớm phí càng rẻ. Tuy nhiên, mức phí chị Lan Anh đã buộc phải chi cho việc đổi tiền là 7%. 

Chị Lan Anh lý giải: "Vì không thể đổi được ở các quầy giao dịch mà càng cận Tết thì phí đổi càng cao nên tôi đổi sớm nhưng không ngờ, phí không hề rẻ".

Một người cung cấp dịch vụ cho biết, mức phí phổ biến hiện nay khoảng 7% trên mỗi triệu đồng, riêng các mệnh giá nhỏ, số lượng khan hiếm thì phí còn cao hơn.

Thực tế, dịch vụ đổi tiền mới, tiền lẻ có thu phí đã tồn tại nhiều năm và cứ đến khoảng một tháng trước Tết Nguyên đán lại "nóng" lên, đặc biệt trên không gian mạng.

Người làm dịch vụ thường thu gom tiền mới từ nhiều nguồn rồi bán lại cho người có nhu cầu để hưởng chênh lệch. Tùy từng năm và từng mệnh giá, mức phí đổi tiền có thể dao động từ 3–5% và có xu hướng tăng dần qua từng năm.

Đáng chú ý, những năm gần đây, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) chủ trương hạn chế in mới tiền lẻ nhằm tiết kiệm chi phí in ấn, vận chuyển, đồng thời khuyến khích người dân sử dụng tiền mệnh giá lớn hoặc hình thức lì xì không dùng tiền mặt.

Chính chủ trương này khiến nguồn cung tiền lẻ mới trên thị trường ngày càng khan hiếm, tạo điều kiện để các dịch vụ đổi tiền tự phát lợi dụng, tự ý "làm giá", đẩy mức phí lên cao.

Khảo sát cho thấy, mức chênh lệch khi đổi tiền năm nay phụ thuộc vào mệnh giá và thời điểm giao dịch. Với các mệnh giá rất nhỏ như 1.000 đồng, 2.000 đồng, người đổi có thể phải trả thêm từ 15–20% tổng giá trị.

Khuyến khích lì xì không dùng tiền mặt 

Các mệnh giá phổ biến như 5.000 đồng, 10.000 đồng, 20.000 đồng có mức chênh từ 8–12%. Ngay cả các mệnh giá lớn như 50.000 đồng, 100.000 đồng hay 200.000 đồng, người đổi tiền cũng thường phải chấp nhận mất thêm vài phần trăm so với giá trị thực.

Trong khi đó, theo quy định pháp luật, hoạt động  đổi tiền có thu phí là hành vi trái phép.

Cụ thể, Nghị định 88/2019/NĐ-CP của Chính phủ quy định, hành vi thu đổi tiền trái phép hoặc thu phí không đúng quy định trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng có thể bị xử phạt hành chính từ 20 đến 40 triệu đồng đối với cá nhân vi phạm. Mặc dù mức xử phạt được đánh giá là đủ sức răn đe, song trên thực tế, hoạt động đổi tiền tự phát vẫn diễn ra phổ biến, nhất là trên các nền tảng mạng xã hội.

Bên cạnh đó, Thông tư 25/2013 của Ngân hàng Nhà nước cũng nêu rõ, chỉ NHNN, Sở Giao dịch Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng, tổ chức tài chính vi mô, quỹ tín dụng nhân dân, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và Kho bạc Nhà nước mới được phép thực hiện hoạt động thu, đổi tiền, và chỉ áp dụng đối với tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông.

Trước thực trạng trên, NHNN khuyến cáo người dân không nên sử dụng các dịch vụ đổi tiền tự phát, đặc biệt là những lời chào mời trên mạng xã hội. Việc đổi tiền không chỉ tiềm ẩn nguy cơ bị "chặt chém" phí, lừa đảo chiếm đoạt tài sản mà còn có thể khiến người dân vô tình vi phạm pháp luật.

Thay vì chạy theo tâm lý chuộng tiền mới, tiền lẻ dịp Tết, người dân được khuyến khích sử dụng tiền mệnh giá phù hợp, tiền đã qua lưu thông hoặc các hình thức lì xì không dùng tiền mặt, vừa văn minh, tiết kiệm, vừa tránh rủi ro không đáng có trong dịp đầu năm.

Thêm ngân hàng xóa sổ tài khoản 'ngủ đông' và số dư dưới 50.000 đồng

GĐXH - Sau ngân hàng ngân hàng TMCP Quốc Dân (NCB) và ngân hàng SHB, ngân hàng Techcombank cũng bắt đầu có kế hoạch ra soát và đóng các tài khoản không phát sinh giao dịch trong vòng 1 năm trở lên và số dư thấp hơn 50.000 đồng.

Hai ngân hàng đóng tài khoản 'ngủ đông’ 24 tháng và số dư dưới 20.000 đồng

GĐXH - Từ tháng 1/2026 nhiều ngân hàng đồng loạt rà soát, xử lý tài khoản không hoạt động nhằm làm sạch dữ liệu và tuân thủ quy định của Ngân hàng Nhà nước.