Những lưu ý về ẩm thực dưỡng sinh trong tiết khí Thu Phân để cơ thể luôn khỏe mạnh
GĐXH – Để cơ thể luôn khỏe mạnh, trong tiết Thu Phân mọi người cần lưu ý về ẩm thực dưỡng sinh dưới đây. Bởi trong tiết Thu Phân, khí khô bắt đầu bốc cao, sinh ra cảm giác háo nóng, chân tay nứt nẻ, phổi khí bị tổn hại.
Trong tiết Thu Phân, khí khô bắt đầu bốc cao, sinh ra cảm giác háo nóng, chân tay nứt nẻ, phổi khí bị tổn hại. Nguyên tắc dưỡng sinh trong tiết Thu Phân chủ yếu là cân bằng âm dương, chống lại hàn khí, đề phòng khô háo.
Theo đó, cần bổ sung nhiều các thực phẩm có tính mát, bình kết hợp với thực phẩm ấm, nóng để giữ cho cơ thể luôn hài hòa, không bị khí khô xâm chiếm, cũng không bị khí âm hàn lạnh chiếm đóng.

Ảnh minh họa
Các phương pháp dưỡng sinh trong Thu Phân cụ thể như sau:
- Chú trọng dưỡng âm:
Trong "Hoàng Đế nội kinh" – cuốn sách kinh điển của Đông y có nói, "Thu Đông dưỡng âm". Vào tiết Thu Phân, cần chú trọng bồi dưỡng phần âm trong cơ thể. Thu táo dễ làm tổn thương phổi, phổi âm chưa đủ, thể chất biến hư, thở khò khè, người mắc chứng ho mãn tính có xu thế tăng nhiều. Vậy nên "dưỡng âm" như thế nào? Có thể dùng các dược liệu tư âm nấu nước uống, như sa sâm, mạch đông, bách hợp…, có công hiệu tư âm dưỡng phế. Mặt khác, bởi vì phổi chủ da, lông nên phương pháp này cũng giúp trị da khô.
Sau tiết Thu Phân, nhiệt độ dần dần chuyển mát, người bệnh tật lâu dài, người già và trẻ em phải chú ý tránh gió lạnh, dựa vào thời tiết mặc thêm quần áo.
- Tránh dùng đảng sâm, hoàng kỳ:
Ẩm thực mùa Thu nên lấy thanh đạm làm chủ, như món canh xương củ cải xanh – đỏ (có thể cho thêm la hán quả và hạnh nhân) giúp thanh nhiệt giải độc, phòng ngừa táo tà xâm nhập. Tuy nhiên, chớ tùy tiện bồi bổ, không nên uống canh đảng sâm, hoàng kỳ… Vì mùa Thu mát mẻ thuộc cuối Hè về Thu, nếu nhiễm phong hàn, cảm cúm mà bồi bổ quá sớm sẽ ngoại cảm tồn nội, ảnh hưởng đến chức năng can phế làm tăng độ khó của việc chữa bệnh.

Mặt khác, khí hậu mùa Thu dần dần chuyển sang khô hanh, ánh nắng Mặt trời ít đi, nhiệt đồ từ từ giảm xuống, khiến cảm xúc con người có phần ưu tư, như câu "Thu phong Thu vũ sầu sát nhân" của Thu Cẩn. Do đó, lúc này mọi người nên duy trì tinh thần an bình, thu liễm thần khí, lấy khoan dung bình tĩnh thích ứng với trời Thu.
- Âm Dương ngũ hành chủ thâu:
Trong cơ thể con người, "thâu" có ý chỉ dương khí trong cơ thể sẽ dần dần thu liễm vào trong khi thời tiết lạnh đi. Vào mùa này nên cố gắng dậy sớm, buổi tối tốt nhất đi ngủ trước 10 giờ, đến sáng khi Mặt trời lên liền rời giường. Ngủ sớm để thuận theo âm tinh cất giữ, dùng dưỡng "thâu" khí. Dậy sớm nhằm thuận theo dương khí từ từ mạnh lên, khiến phế khí giãn ra. Bởi vậy, tốt nhất nên thu dương khí lại vào mùa thu để tránh dương khí bị tản ra bên ngoài, khi đến mùa Đông, thân thể người sẽ xuất hiện suy nhược.
- Âm dương điều hòa sinh sôi không ngừng:
Đại danh y Hoa Đà viết trong "Trung tàng kinh" rằng, cơ thể con người cũng giống như thiên nhiên, bất kể trong cơ thể âm khí quá thịnh hay là dương khí quá thịnh đều sẽ sinh ta bệnh tật. Muốn khỏe mạnh, âm dương điều hòa là việc quan trọng vô cùng.
3 điều cần duy trì giữ âm dương trong cơ thể cân bằng
- Đầu tiên, chúng ta phải chú ý hàn nhiệt cân bằng. Hàn sẽ tổn thương dương, nhiệt sẽ tổn thương âm, do đó nếu chúng ta không thể duy trì hàn nhiệt cân bằng thì sẽ ảnh hưởng đến sự cân bằng âm dương trong cơ thể.
- Thứ hai chính là phải duy trì khí huyết cân đối. Bởi vì khí thuộc về dương, huyết thuộc về âm, nên phải duy trì khí huyết cân bằng.
- Thứ ba là phải chú ý táo thấp cân đối, tức là cân bằng tân dịch. Dịch chính là chất lỏng, huyết dịch. Bởi vì 70% cơ thể con người là nước, duy trì tân dịch cân đối, cũng là duy trì âm dương cân bằng.
Nếu âm cân bằng, dương khí kín kẽ vững chắc thì cơ thể tự nhiên khỏe mạnh, tinh thần tốt lên, cái này gọi là "Âm bình dương bí, tinh thần nãi chí".
Âm dương nếu mất cân bằng, bệnh tật liền bộc phát. Âm dương mất cân bằng nhẹ thì cơ thể sẽ có chút không khỏe, nặng hơn thì sẽ sinh bệnh, mà mất cân bằng nghiêm trọng thì thân thể chắc chắn mắc bệnh nặng.
Các bệnh thông thường, có tỉ lệ phát bệnh cao như cao huyết áp, bệnh động mạch vành, tiểu đường… đều có liên quan mật thiết tới âm dương mất cân bằng. Nếu âm dương phân tách, vỡ ra, như vậy sinh mạng liền kết thúc.
- Ăn ít chua cay, tăng cường nhuận táo:
Cuốn "Ẩm thực chính yếu" viết: Mùa Thu khí táo, nên ăn khi trời nhá nhem tối để nhuận táo. Do đó nên ăn những món ít chua, ít cay, ăn nhiều thực phẩm nhuận táo như hạt vừng. Mặt khác, cũng có thể dùng một lượng vừa phải thức ăn chua để trợ giúp tiêu hóa.
- Tăng cường vitamin vào khẩu phần ăn:
Thu Phân rất thích hợp ăn các loại rau củ chứa nhiều vitamin và khoáng chất có lợi cho sức khỏe như súp lơ, cà rốt, xà lách, bí đỏ, củ cải, mộc nhĩ, củ từ, khoai lang...
Nên ăn thịt vịt, thịt dê – những loại thịt có hàm lượng protein cao nhưng lượng mỡ thấp, tính ấm, giúp cơ thể chống lại âm khí ngày một tăng mạnh trong môi trường
- Ăn cua bể:
Vào mùa này, cua ghẹ thường béo ngậy, cho nên mọi người chớ quên thưởng thức món hải sản này để bồi bổ cốt tủy và thanh nhiệt cơ thể.
- Ăn rau dền dại:
Ở các vùng miền Nam Trung Quốc hiện vẫn duy trì một phong tục phổ biến mỗi khi bước vào mùa thu là người dân thường đi hái là dền hoang (Qiucai), loại cây mọc tự để nấu canh hoặc làm món súp để làm sạch ruột gan, nội tạng phòng tránh bệnh tật giúp cho thân thể khỏe mạnh.
- Thưởng thức các loại quả, hạt:
Vào tiết Thu Phân, các loại quả và hạt như ô liu, lê, đu đủ, hạt dẻ, đậu đỗ và hầu hết các loại cây đều bước vào giai đoạn tích trữ nhiều chất bổ dưỡng nhất. Đây cũng chính là thời điểm để thu hái và sử dụng những loại hạt quả này để thưởng thức.
- Món ăn dưỡng sinh tiết khí Thu Phân:
Nên: thực vật có tính chua, ngọt để nhuận phế lợi tim, dưỡng âm thanh nhiệt, thực phẩm có tính ấm, nhạt, tươi mới, ngó sen, thịt vịt, lê, hồng, cam, mộc nhĩ, bách hợp, ngân nhĩ, vừng, hạch đào, gạo nếp, mật ong, chế phẩm từ sữa.
Không nên: Thực vật lạnh, đồ ăn quá lạnh, quá nhạt, quá dính.
Món ăn dưỡng sinh: tôm nõn xào măng, cháo mộc nhĩ, ngó sen gạo nếp, cua viên, gà hầm hạt dẻ.
Từ giờ đến cuối tháng 11 âm, ăn ngay món này để tăng vận tài lộc
Ăn - 1 giờ trướcVà có một món được nhiều người truyền tai nhau...
Loại rau quen thuộc giàu chất chống oxy hóa, hỗ trợ ngăn ngừa ung thư, chế biến thành nhiều món ngon
Ăn - 16 giờ trướcGĐXH - Là loại rau quen thuộc trong bữa ăn của nhiều gia đình Việt, không chỉ dễ chế biến, loại rau này còn được đánh giá cao nhờ giá trị dinh dưỡng dồi dào và nhiều lợi ích tích cực đối với sức khỏe.
Khi cơ thể có dấu hiệu này, không nên ăn món trứng vịt lộn
Ăn - 17 giờ trướcGĐXH - Nhiều người cứ yếu yếu, mệt mệt, tưởng là ăn trứng vịt lộn ngon bổ rẻ sẽ khỏe. Ai ngờ càng ăn càng mệt, đêm ngủ không yên, sáng dậy nặng người.
Thức ăn chứa tinh bột này dù có ăn nhiều cũng không lo bị tăng cân
Ăn - 19 giờ trướcGĐXH - Tinh bột không phải lúc nào cũng gây tăng cân. Nếu chọn loại có chỉ số đường huyết thấp, giàu chất xơ và protein, tinh bột có thể giúp no lâu, kiểm soát cân nặng và vẫn cung cấp đủ năng lượng.
Hóa ra vì tôi hay ăn 3 món này mà da luôn hồng hào, khí huyết lưu thông tốt và tay chân không bao giờ bị lạnh
Ăn - 22 giờ trước3 món ăn này đều sử dụng một nguyên liệu chung rất quen thuộc với chúng ta. Những món ăn này dễ nấu lại giúp bổ sung khí huyết, da dẻ hồng hào và làm ấm cơ thể!
Những thực phẩm nên tránh ăn vào buổi tối, bất ngờ nhất là 2 thực phẩm cuối
Ăn - 22 giờ trướcGĐXH - Với sự đa dạng của lựa chọn thực phẩm và phong cách ăn uống, việc quyết định buổi tối phù hợp không chỉ liên quan đến khẩu vị cá nhân mà còn đến yếu tố dinh dưỡng và sức khỏe.
Rang hạt dẻ nhanh gọn với nồi chiên không dầu
Ăn - 1 ngày trướcNên luộc qua hạt dẻ trước khi rang bằng nồi chiên không dầu sẽ giúp chín đều bên trong, không bị quá khô phần bên ngoài.
Tết chay An Lạc 2026 diễn ra từ 28/01 đến 01/02 ở đâu, có gì đặc biệt?
Ăn - 1 ngày trướcGĐXH – Tuần lễ Xanh An Lạc – Tết chay An Lạc 2026 sẽ chính thức diễn ra từ ngày 28/01 đến 01/02/2026 tại Công viên Thống Nhất (Hà Nội). Chương trình có nhiều hoạt động hấp dẫn, được kỳ vọng trở thành điểm đến tôn vinh tinh hoa ẩm thực chay, góp phần lan tỏa lối sống xanh và tiêu dùng bền vững.
Những món ăn “giữ vía” cho trẻ nhỏ theo quan niệm dân gian: Kinh nghiệm truyền đời cực hiệu quả
Ăn - 1 ngày trướcMón này như một cách "dỗ vía" rất tự nhiên.
Món ngon từ kim chi giàu dinh dưỡng ngọt thơm lạ kỳ, dễ nấu tại nhà
Ăn - 2 ngày trướcGĐXH - Dưới đây là những món ngon từ kim chi mà bạn có thể áp dụng cho các bữa ăn hàng ngày của mình. Món ăn dễ thực hiện lại có hương vị thơm ngon và rất dễ ăn này sẽ giúp bạn có được những lời khen từ bạn bè, người thân.
Từ vụ pate "Cột đèn Hải Phòng", mách bạn cách tự làm pate ngon, mịn mượt, không tanh và nhanh gọn tại nhà chuẩn như ngoài hàng
ĂnGĐXH - Khám phá cách tự làm pate ngon tại nhà với công thức đơn giản và nguyên liệu an toàn. Đừng lo lắng về pate "Cột đèn Hải Phòng", hãy tự tay chế biến món ăn thơm béo, không tanh cho bữa sáng thêm hấp dẫn.


