Xét nghiệm máu tại nhà tiện nhưng tiềm ẩn rủi ro: Bác sĩ chỉ ra điều nhiều người chủ quan

Dịch vụ xét nghiệm máu tại nhà "bùng nổ" vì tiện lợi

Những năm gần đây, dịch vụ lấy máu xét nghiệm tại nhà phát triển mạnh, đặc biệt tại các thành phố lớn. Chỉ cần một cuộc điện thoại hoặc vài thao tác trên ứng dụng, kỹ thuật viên có thể đến tận nhà lấy mẫu, giúp người dân tiết kiệm thời gian, tránh cảnh xếp hàng chờ đợi ở bệnh viện.

Theo PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, đây là một hình thức chăm sóc sức khỏe hiện đại và rất hữu ích trong nhiều trường hợp.

Ông cho biết, với những bệnh nhân không có điều kiện đến viện hoặc mắc bệnh cấp tính mức độ nhẹ, xét nghiệm tại nhà có thể hỗ trợ theo dõi sức khỏe hiệu quả. Ví dụ, người bị sốt có thể làm xét nghiệm CRP để định hướng nguyên nhân do virus hay nhiễm khuẩn trước khi quyết định có cần nhập viện hay không.

Không chỉ thuận tiện, mô hình này còn là một phần của xu hướng khám chữa bệnh từ xa (Telehealth), giúp giảm tải cho bệnh viện và tăng khả năng tiếp cận y tế của người dân.

Bác sĩ cảnh báo: Đừng tự ý xét nghiệm theo “trào lưu”

Dù mang lại nhiều lợi ích, PGS Nguyễn Lân Hiếu cho rằng người dân không nên tự ý làm xét nghiệm theo tâm lý “kiểm tra cho yên tâm”.

Theo bác sĩ, điều quan trọng đầu tiên là phải tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị trước khi gọi dịch vụ xét nghiệm tại nhà. Việc này giúp tránh bỏ sót các chỉ số cần thiết hoặc thực hiện những xét nghiệm không có giá trị thực tế.

“Nếu là trường hợp tái khám định kỳ, người bệnh chỉ cần làm lại đúng các xét nghiệm từng được bác sĩ chỉ định trước đó”, ông nhấn mạnh.

Một thực tế hiện nay là nhiều người bị thuyết phục làm thêm hàng loạt xét nghiệm không cần thiết chỉ vì suy nghĩ “đằng nào cũng lấy máu một lần”.

Đặc biệt, các xét nghiệm marker ung thư thường bị lạm dụng. Trong khi đó, các chuyên gia nhiều lần khuyến cáo marker ung thư không phải công cụ tầm soát dành cho mọi người khỏe mạnh, bởi kết quả bất thường có thể khiến người bệnh hoang mang nhưng chưa chắc phản ánh bệnh lý thật sự.

Một sai số nhỏ cũng có thể khiến người bệnh lo lắng vì tưởng suy thận, ung thư

Theo PGS Nguyễn Lân Hiếu, độ chính xác của xét nghiệm tại nhà là vấn đề rất đáng lưu tâm.

Ông phân tích, dù máy móc xét nghiệm hiện đại đến đâu thì chất lượng mẫu máu sau quá trình vận chuyển vẫn khó đạt được như mẫu lấy trực tiếp trong bệnh viện. Trong khi đó, hệ thống bảo quản mẫu chuyên nghiệp có chi phí rất lớn nên không phải đơn vị nào cũng đầu tư đồng bộ.

Bác sĩ kể lại trường hợp ông vừa tiếp nhận: một bệnh nhân hoàn toàn không có triệu chứng nhưng chỉ số Creatinin lên tới 135 µmol/L, cao hơn ngưỡng bình thường hơn 20%, khiến người này lo lắng vì nghĩ mình bị suy thận.

Tuy nhiên, khi kiểm tra lại tại cơ sở y tế, kết quả Creatinin chỉ còn 67 µmol/L và hoàn toàn bình thường.

Theo PGS Nguyễn Lân Hiếu, đây là lý do người dân tuyệt đối không nên tự diễn giải kết quả xét nghiệm, đặc biệt khi chỉ có một chỉ số bất thường đơn lẻ.

“Khi thấy kết quả bất thường, việc đầu tiên là tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị”, ông khuyến cáo.

Không phải kỹ thuật viên nào cũng đủ chuyên môn xử trí sự cố

Một vấn đề khác được PGS Nguyễn Lân Hiếu nhắc tới là chất lượng nhân sự thực hiện lấy máu tại nhà.

Theo ông, không phải ai thao tác nhanh nhẹn cũng là nhân viên y tế được đào tạo bài bản. Nhiều người chỉ tham gia các khóa đào tạo ngắn hạn nên khả năng tư vấn chuyên môn và xử trí tai biến khi lấy máu có thể còn hạn chế.

Trong quá trình lấy máu, người bệnh vẫn có nguy cơ gặp phản ứng cường phế vị như chóng mặt, tụt huyết áp, ngất xỉu… Nếu người thực hiện thiếu kinh nghiệm, việc xử trí có thể lúng túng.

Vì vậy, người dân nên lựa chọn các cơ sở y tế uy tín, có hệ thống xét nghiệm đạt chuẩn và đội ngũ kỹ thuật viên được đào tạo chuyên nghiệp.

Người bệnh cần làm gì để tránh “mất tiền, thêm lo”?

Theo PGS Nguyễn Lân Hiếu, lấy máu xét nghiệm tại nhà vẫn là một phương thức hiệu quả, văn minh nếu được sử dụng đúng cách.

Người dân cần lưu ý: 

Chỉ thực hiện xét nghiệm khi có tư vấn từ bác sĩ; 

Không lạm dụng các gói xét nghiệm tràn lan; 

Không tự đọc kết quả rồi suy diễn bệnh; 

Ưu tiên cơ sở y tế uy tín, có hệ thống bảo quản mẫu đạt chuẩn; 

Gửi kết quả cho bác sĩ điều trị để được đánh giá tổng thể.

“Là người bệnh thông thái, hãy xác định rõ danh mục xét nghiệm cần thiết và trao đổi thẳng thắn với kỹ thuật viên lấy mẫu”, PGS Nguyễn Lân Hiếu khuyến cáo.

Tuổi thọ ngắn hay dài nhìn cân nặng là biết: Sau tuổi 70, cân nặng bao nhiêu là lý tưởng nhất?

GĐXH - Qua tuổi trung niên, nhiều người vẫn bị ám ảnh bởi cân nặng thậm chí luôn siết cân để giữ dáng. Tuy nhiên, ở lứa tuổi này trở đi, cân nặng lại là yếu tố ảnh hưởng lớn đến tuổi thọ, nhiều người không biết nên duy trì thế nào cho hợp lý.

5 kiểu ăn uống âm thầm nuôi ung thư dạ dày, nhiều người Việt vẫn ăn hàng ngày

GĐXH - Từ đồ muối mặn, thực phẩm để lâu, đến việc ăn quá nóng… tất cả đều có thể âm thầm làm tổn thương dạ dày theo thời gian. Điều đáng nói là, nhiều người vẫn duy trì những thói quen này suốt nhiều năm mà không hề nhận ra rủi ro.